قطب الدين الراوندي

132

سؤال و جواب فقهى ( فارسي )

--> = هشتم : آنكه شخصى مرده باشد و يك خواهر مادرى و يك خواهر پدرى داشته باشد . اصل فريضه ايشان از چهار سهم منقسم مىشود . نهم : آنكه شخصى مرده باشد و دو خواهر مادرى و دو خواهر پدرى يا بيشتر داشته باشد . اصل فريضه ايشان نيز از پنج سهم منقسم مىشود . دهم : آنكه شخصى مرده باشد و دو خواهر مادرى يابيشتر و يك خواهر پدرى داشته باشد . اصل فريضه ايشان نيز از پنج سهم منقسم مىشود . يازدهم : آنكه شخصى مرده باشد و يك خواهر مادرى و يك خواهر پدرى و زنى داشته باشد . اصل فريضه ايشان از شانزده سهم منقسم مىگردد . و اگر در اين يازده صورت اصل فريضه برايشان صحيح منقسم نشود رعايت نسبتهايى كه درماسبق مذكور شد بايد كرد تا بر ايشان صحيح منقسم شود . و ردّ نيز بر دو قسم است : اوّل : ردّ أخماسى ؛ و آن چنان است كه آنچه از فرض صاحبان فروض زياده مىآيد بر پنج سهم منقسم مىگردد ؛ مثل آنكه شخصى بميرد و دخترى و پدرى و مادرى داشته باشد ؛ اصل فريضه ايشان شش سهم است ؛ دو سهم تعلّق به پدر و مادر دارد و سه سهم تعلّق به دختر دارد و تتمّه بر ايشان ردّ مىشود به پنج سهم . دوم : ردّ أرباعى و آن چنان است كه تتمّه به چهار سهم منقسم مىشود ؛ مثل آنكه شخصى بميرد و جماعت مذكوره دو برادر ، يا يك برادر و دوخواهر ، يا چهار خواهر ، يا مادرى يا پدرى داشته باشد ؛ چه دراين صورت برمادر ردّ نمىشود بلكه تتمّه ميانهء دختر و پدر به چهار سهم منقسم مىشود . و بعضى از مجتهدين دراين صورت نيز به پنج حصه منقسم مىكنند و حصّهء مادر را به پدر مىدهند ؛ پس ، پيش ايشان ردّ بر يك قسم است » . چند نكته درعبارت شيخ بهايى قابل ذكر است : 1 - ايشان يازده قسم ياد شده را دقيقاً به ترتيب رساله مورد بحث نقل كرده است و در هر قسم به طريقه خواجه فتوا داده است . وظاهراً ايشان نيز اين طريقه را پسنديده‌اند ؛ زيرا علاوه بر مختصر بودن آن رواياتى نيز در تأييد آن نقل كرده‌اند . 2 - درنسخه موجود از جامع عباسى يك صورت از يازده صورت افتاده است كه ما بر اساس رساله خواجه داخل كروشه ذكر كرديم تا صور كامل شود . 3 - آخرين مطلبى كه از شيخ بهايى درباره ردّ أخماسى و أرباعى نقل شد توضيحش اين است : اگر از = =