قطب الدين الراوندي

133

سؤال و جواب فقهى ( فارسي )

--> = ميت پدر و مادر و يك دختر بجامانده باشد : اصل فريضه « 6 » است ؛ زيرا « 6 » مخرج ( 6 ) است كه با مخرج ( 2 ) تداخل دارد و « 1 » سهم زياد مىآيد . حال ازدو صورت خارج نيست : الف ) يا مادر حاجب ندارد [ / اخوه ] در اين صورت ردّ بر حسب سهام أخماساً خواهد بود ؛ در نتيجه بر اساس طريق مشهور « 5 » تاسهمِ رد ، در اصل فريضه يعنى « 6 » ضرب مىشود و به عدد « 30 » دست پيدا مىكنيم ؛ از اين مقدار « 10 » سهم به پدر و مادر ، و « 15 » سهم به دختر ، و از « 5 » سهم باقيمانده « 3 » سهم به دختر ردّ مىشود و « 2 » سهم به هريك از پدر و مادر ردّ مىشود . و بر اساس طريق خواجه طوس ازهمان اوّل مال « 5 » سهم مىشود ؛ « 3 » سهم آن به دختر ، داده مىشود و به هر يك از پدر و مادرهم « 1 » سهم تعلّق مىگيرد . مثلاً : اگر درفرض ياد شده از ميت 900 تومان بجا مانده باشد طبق طريق مشهور چنين عمل مىشود : به پدر و مادر « 10 » سهم يعنى « 300 » تومان تعلّق مىگيرد ، و به دختر « 15 » سهم يعنى « 450 » تومان مىرسد و « 5 » سهم يعنى « 150 » تومان اضافه مىآيد كه از اين مقدار « 3 » سهم يعنى « 90 » تومان به دختر ردّ مىشود كه باضميمه شدن آن به « 450 » تومان اوّل ، مجموعاً « 540 » تومان دريافت مىكند . و « 2 » سهم ديگر يعنى « 60 » تومان هم به پدر و مادر ردّ مىشود كه پس از ضميمه شدن به « 300 » تومان قبلى ، مجموعاً « 360 » تومان دريافت مىكنند و بدين وسيله تمام تركه ميان وارثان تقسيم مىشود [ 900 / 360 + 540 ] و طريق خواجه طوس كوتاهتر است ؛ درمثال فوق از همان آغاز مال به پنج سهم تقسيم مىشود « 3 » سهم آن كه معادل « 540 » تومان است به دختر داده مىشود و « 2 » سهم آن كه معادل « 360 » تومان است به پدر و مادر داده مىشود ؛ و بدين وسيله تمام تركه ميان وارثان تقسيم مىشود . ب ) يا مادر حاجب دارد ؛ دراين صورت ردّ أرباعاً خواهدبود ؛ لذا بر طبق طريق مشهور ، مخرج سهام ردّ يعنى « 4 » در « 6 » كه اصل فريضه است ضرب مىشو د و عدد « 24 » به دست مىآيد ؛ از اين مقدار « 12 » سهم به دختر ، و « 8 » سهم به پدر و مادر بالفرض داده مىشود و از « 4 » سهم باقيمانده « 3 » سهم به دختر ردّ مىشود و « 1 » سهم هم به پدر ردّ مىشود . و طبق روش محقق طوسى اگر بخواهيم ازهمان اوّل مال را به « 4 » سهم تقسيم كنيم و « 3 » سهم آن را به دختر و « 1 » سهم آن را به پدر بدهيم لازم مىآيد كه به مادر ارث نداده باشيم ؛ لذا بايد ابتدا مال را به پنج قسم تقسيم كنيم ؛ « 3 » سهم آن به دختر و « 2 » سهم آن به پدر مادر داده شود . آنگاه « 1 » سهم باقى مانده را « 4 » قسم كرده ، « 3 » سهم آن‌را به دختر و « 1 » سهم آن را به پدر مىدهيم . نتيجه : طبق مبناى مشهور ضابطه اين است كه : مخرج سهام ردّ [ / 4 يا 5 ] را در اصل فريضه ضرب =