علي انصاريان

27

الدليل على موضوعات نهج البلاغة

راه دهيم دگر برايمان اطمينانى حتى به صحت كلام رسول خدا ( ص ) نيز باقى نخواهد ماند و هر پاسخى كه در اين زمينه گفته شود در مورد نهج البلاغة نيز صادق خواهد بود ( 1 ) . ابن خشاب كه از مشايخ معتزله است مىگويد : " كجا براي سيد رضى و كسى ديگر چنين قدرتى است وچنين اسلوبى ، و ما با كتابهاى سيد رضى آشنا هستيم و راه واسلوب كلامى أو را در نثر شناخته ايم آنگاه مى گويد : " والله من اين خطبه را ( خطبهء شقشقيه كه بخاطر آن ونظائر آن در انتساب نهج البلاغة تشكيك كرده اند ) در كتابهائى ديده ام كه قبل از تولد رضى دويست سال پيشتر تأليف شده است و من يافته ام آن را نوشته شده با خطى كه من شناخته ام علمائى را كه آن را نوشته اند پيش از آنكه پدر سيد رضى خلق شده باشد ( 2 ) سيد رضى بسيارى از موارد به مصادر اشاره كرده و از مآخذ خود نام برده است وجمعى از دانشمندان نيز پس از وى در اين زمينه تحقيقات بيشترى نموده واستناد ومصادر نهج البلاغة را بتفصيل برشتهء تحرير در آورده اند ( 3 ) شروح نهج البلاغه بسيارى از متفكرين وعلماى اسلام در مقام شرح نهج البلاغة برآمده وكتب مبسوطى در اين زمينه برشتهء تحرير در آورده اند ونخستين شرح در زمان خود سيد رضى بنام اعلام نهج البلاغة نوشته شده ، وبجز علماى شيعه دانشمندان بنامى چون امام بيهقى و امام فخررازى وابن ابى الحديد شروحى تأليف نموده اند

--> ( 1 ) شرح ابن ابى الحديد ج 2 / صفحه 545 و 546 ( 2 ) شرح ابن ابى الحديد ج 2 / صفحه 545 و 546 ( 3 ) مصادر نهج البلاغة واستناد نهج البلاغة .