و به معناى « لاتعرفون » مىباشد ; يعنى بسيارى از مطالب حق را شما نمىشناسيد ، پس نبايد در چيزهايى كه علم و شناخت نداريد اظهارنظر كنيد . قانونمندى على ( عليه السلام ) « وَاَعْذِرُوا مَنْ لاَ حُجَّةَ لَكُمْ عَلَيْهِ ، وَاَنَا هُوَ ، اَلَمْ اَعْمَلْ فِيكُمْ بِالثَّقَلِ الاَْكْبَرِ ، وَاَتْرُكْ فِيكُمُ الثَّقَلَ الاَْصْغَرَ ، وَرَكَزْتُ فِيكُمْ رَايَةَ الاِْيمَانِ ، وَوَقَفْتُكُمْ عَلَى حُدُودِ الْحَلاَلِ وَالْحَرَامِ ؟ » ( و معذور داريد كسى را كه شما بر او دليلى نداريد ، و آن كس من هستم ، آيا در بين شما برطبق قرآن رفتار نكردم ؟ و در ميان شما اهل بيت را نگذاشتم ؟ و پرچم ايمان را نصب نكردم ؟ و شما را بر حدود حلال و حرام واقف نساختم ؟ ) مقصود از اين جمله كه فرموده : « و اعذروا من لا حجّة لكم عليه » خود حضرت امير ( عليه السلام ) است ، به مردم زمان خود مىفرمايد : عذر كسى را كه شما دليلى بر او نداريد بپذيريد . كسى كه شما حجّت بر او نداريد و او حجّت بر شما دارد . « و انا هو » و من آن كس هستم . « الم اعمل فيكم بالثّقل الاكبر » ، مقصود از « ثقل اكبر » قرآن است ; زيرا در همان حديث ثقلين كه « كتاب الله و عترتى » را به عنوان ثقلين بيان فرموده گفته است كه : « احدهما اكبر من الآخر » ( 1 ) يكى از اين دو بزرگتر از ديگرى است . « ثَقَل » به معناى متاع نفيس است . حال حضرت در اين جمله فرموده است : آيا من طبق ثقل اكبر كه قرآن است در ميان شما عمل نكردم ؟ « و اترك فيكم الثّقل الاصغر » و آيا ثقل كوچكتر را كه اهل بيت است ميان شما ترك نكردم ؟ « و ركزت فيكم راية الايمان » ، « رَكَزَ » به معناى محكم كردن و جا دادن است ، گنج و معدن را هم كه « ركاز » مىگويند براى اين است كه در زير زمين پوشيده و

--> 1 - المراجعات ، مراجعه 8 ; منهاج البراعة ، ج 6 ، ص 215 و 216