در توصيف اين بندگان خدا فرموده است : « مصباح ظلمات » از نظر علمى چراغ تاريكى ها هستند . « كشّاف عشاوات » ، « عشاوات » به معناى شب كوريهاست ; يعنى راهگشاى تيرگى ها هستند . « مفتاح مبهمات » كليد امور مبهم هستند ; يعنى چيزهايى را كه مبهم است روشن مىكنند . « دفّاع معضلات » ، « دفّاع » صيغه مبالغه از مادّه « دفع » به معناى خيلى دفع كننده است ، « معضلات » جمع « معضلة » به معناى مشكلات است ; يعنى آنها دفع كننده مشكلات جامعه هستند . « دليل فلوات » ، « دليل » به معناى راهنماست ، « فلوات » جمع « فلات » به معناى بيابانهاست ; يعنى آنها راهنماى عقلهاى سرگردانِ جامعه هستند و مردم را هنگام تحيّر راهنمايى و ارشاد مىكنند . « يَقُولُ فَيُفْهِمُ ، وَيَسْكُتُ فَيَسْلَمُ ، قَدْ اَخْلَصَ لِلّهِ فَاسْتَخْلَصَهُ ، فَهُوَ مِنْ مَعَادِنِ دِينِهِ ، وَاَوْتَادِ اَرْضِهِ » ( مىگويد و مىفهماند ، و خاموش مىشود تا سالم بماند ، كردار خود را براى خدا خالص گردانده و حق تعالى هم او را براى خود اختيار كرده است ، پس او از جمله گنجهاى دين خدا و اوتاد در روى زمين است . ) از جمله اوصاف بنده صالح خدا اين است كه : « يقول فيفهم » يك مطلبى را كه مطرح مىكند خوب آن را پرورش مىدهد و به مخاطبينِ خود مىفهماند . « و يسكت فيسلم » در عين حالى كه مطالب را براى ديگران بيان مىكند گاهى اوقات هم سكوت مىكند ، و سكوت او براى اين است كه در گرفتاريها سالم بماند . مقامها متفاوت است ، گاهى بايد سخن گفت و زمانى بايد ساكت ماند . « قد اخلص للّه فاستخلصه » در اين جمله بين نسخه هاى نهج البلاغه اختلاف وجود دارد ; در يك نسخه كه نزد ماست « الله » را مفتوح خوانده و آن را مفعول براى « اخلص » گرفته است ; يعنى خدا را خالص كرده ، مقصود اين است كه شريكى براى او قرار نداده . و در بعضى از نسخه ها « للّهِ » آمده است كه ظاهراً صحيح تر است ;