كارنامه خلافت عثمان « إِلَى أَنْ قَامَ ثَالِثُ الْقَوْمِ نَافِجاً حُضْنَيْهِ ، بَيْنَ نَثِيلِهِ وَمُعْتَلَفِهِ » ( تا اين كه سوّمى قوم قيام كرد و ايستاد در حالى كه دو پهلويش از تكبّر يا پرى شكم سطبر شده بود ، تمام همّ او بين محل غائط و محل علفخوارى او بود . ) « نافج » بلند شده ، « حُضْن و حِضْن » پهلو ، « نثيل » جايى كه براى غائط كردن مى روند ، و « معتلف » محلّ خوردن علف معنا مىدهد . حضرت در مورد عثمان مى فرمايد : او همچون شتر و گوسفند همّش خوردن و تخليه كردن بود و كار ديگرى براى جامعه نكرد ، اين كه حضرت خوراك عثمان را به علف تشبيه كرده در واقع تشبيه عثمان به حيوان است و اين كه او با حيوانات فرقى نمى كرد . « وَقَامَ مَعَهُ بَنُوا أَبِيهِ يَخْضِمُونَ مَالَ اللَّهِ خَضْمَةَ اْلإِبِلِ نِبْتَةَ الرَّبِيعِ » ( و با او پسران پدرش - قوم و خويشها و پسر عموهايش - به پا ايستادند ، مال خدا را با دهان پر مى بلعيدند همچون شتر گياهان بهاره را . ) « خضم » به معناى نجويده فرو دادن و بلعيدن است ، و « قضم » به معناى جويدن . عثمان وقتى به حكومت رسيد حَكَم و مروان بن حكم را كه پيامبر تبعيد كرده بود - و حتى دو خليفه اوّل و دوّم هم آنها را برنگردانيده بودند - از تبعيد برگرداند و به عنوان وزير و مشاور خودش قرار داد . او اموال بيت المال را بين خويشاوندان خود تقسيم مى كرد ، از باب نمونه تمامى بيت المال شمال آفريقا را يك جا به عبداللّه بن سعدبن ابى سرح داد ، و يا تمام غنائم ارمنيه ( ارمنستان ) را به يكى ديگر از اقوامش داد ، حَكَم و مروان حَكَم هم از تقسيم بيت المال بى بهره نبودند ، تا حدّى رسيد كه سر و صداى مسلمانان بلند شد . ( 1 )

--> 1 - در الغدير ، ج 8 به صورت مشروح درباره بخشش هاى عثمان بحث كرده است و در ص 286 يك ليست كلّى را مى آورد .