خوارج كه دچار كج انديشى شده بودند و بر ضد حضرت شورش كردند جنگيد و تمامى آنها را كه چهار هزار نفر بودند كشت ، فقط نه نفر از آنها توانستند جان سالم به در برند و فرار كنند ، امروز هم بقاياى خوارج در عمّان و مسقط به نام « اباضية » هستند و به همان عقايد خاص خود باقى هستند . ( 1 ) حمله ضحّاك بن قيس فهرى به اطراف كوفه معاويه از اين فرصت استفاده كرده و ضحّاك بن قيس فهرى را با نيرويى بين سه تا چهار هزار نفر براى حمله به اطراف كوفه اعزام كرد ، و به او چنين دستور داد : « سر حتّى تمرّ بناحية الكوفة و ترتفع عنها ما استطعت ، فمن وجدته من الاعراب في طاعة علىّ ( عليه السلام ) فأغر عليه ، و ان وجدت له مسلحة او خيلا فأغر عليها ، و اذا أصبحت في بلدة فأمس في أخرى ، و لاتقيمنّ لخيل بلغك أنّها قد سرحت اليك لتلقاها فتقاتلها » ( 2 ) حركت كن به جانب كوفه كه مركز حكومت على است اما به خود كوفه كارى نداشته باش ، از اعراب - اعراب معمولا به عشايرى مى گفتند كه در مركز نبودند و در بيابانها و چادرها زندگى مى كردند - هر كه در طاعت على ( عليه السلام ) يافتى بر آنها يورش ببر و غارت كن ، هر كجا مركز نيروهاى نظامى على ( عليه السلام ) را يافتى بر آن يورش ببر و غارت كن ، در يك منطقه ثابت نمان ، اگر صبح را در منطقه اى بودى شب در منطقه ديگرى باش و حمله كن ، اگر به تو خبرى رسيد كه نيرويى براى جنگ با تو اعزام شده است با او درگير نشو و از منطقه اى كه در آن هستى خارج شو . ضحّاك بن قيس حركت كرد از اين شهر به آن شهر و از اين ده به آن ده ، هر كجا رفت يورش برد و غارت كرد و بلوا و آشوب ايجاد كرد ، حتى به عدّه زيادى از مردم

--> 1 - شرح ابن ابى الحديد ، ج 2 ، ص 277 ; و منهاج البراعة ، ج 4 ، ص 136 ; البته خود اباضيه منكر اين قضيه هستند و مدّعى هستند كه خوارج را قبول ندارند . بحوث فى الملل و النحل ، ج 5 ، ص 217 به بعد . 2 - شرح ابن ابى الحديد ، ج 2 ، ص 116 و 117