الشيخ المنتظري

213

درسهايى از نهج البلاغه ( فارسي )

خدا مال و مقام دنيا را وسيله اى براى خدمت به خلق و انجام وظايف قرار مى دهند . بنابر احتمال اوّل « شُغِلَ » معناى خبرى مىدهد ، و معناى كلام حضرت اين مىشود : كسى كه داراى ايمان كامل است و با ديده باطن بهشت و جهنم را در جلو روى خود مى بيند ، قهراً توجّه او به بهشت و جهنم است و توجّه به كار ديگر نخواهد داشت ; و بنابر احتمال دوّم « شُغِلَ » معناى انشائى مىدهد ، و معناى كلام حضرت اين مىشود : كسى كه بهشت و جهنم در جلو روى اوست بايد مشغول به امر آخرت باشد . گروههاى سه گانه مردم اين خطبه را مرحوم كلينى در روضه كافى حديث 23 نقل كرده است . آنچه در كافى نقل شده با آنچه در نهج البلاغه است تفاوتهايى دارد ، از جمله اين كه طبق نقل كافى حضرت مردم را به پنج دسته تقسيم مىكند و مى فرمايد كه دسته ششم وجود ندارند : دسته اوّل ملائكة اللّه ، دسته دوّم انبيا ، و آنگاه سه دسته اى را ذكر مىكند كه سيّد رضىّ هم در نهج البلاغه آورده اند : 1 - « سَاع سَرِيعٌ نَجَا » ( آنان كه زياد سعى مى كنند و نجات پيدا مى كنند . ) « نجا » يعنى نجات پيدا مىكند ، و به معناى « أسرع » هم آمده است ، « دابّةٌ ناجية » يعنى جنبنده اى كه خيلى سريع مى رود . روى اين معنا معناى كلام حضرت اين مىشود : سعى كننده اى كه سريع است و در كار سرعت مى گيرد و هيچ توجّهى به دنيا ندارد . اينها كسانى هستند كه طالب بهشت اند ، طالب رضوان و حق و حقيقت هستند و در اين راه زياد فعاليت مى كنند و نجات مى يابند . 2 - « وَطَالِبٌ بَطِىءٌ رَجَا » ( و آنان كه طالب بهشت و رضوان هستند اما كندند و اميدوارند كه خدا به آنان ترحّم كند . )