كشتىپذير است ، نصارا اندكند ، يهود ومجوس نيز نه بسيارند . اندرز گرانش كم آوازه‌اند قاريان نيز دارند مگر در اهواز ، رباط وتصوف هم دارند * مگر در « عسكر » قبلهء آنجا نادرست است بويژه در « بصنّا » هنگامى كه من از آنجا به بصره رفته بودم دوستانم بشوخى مىگفتند : نمازهائى كه در خوزستان خوانده‌اى بازخوانى كن ! ايشان نماز رو به قبله نمىخوانند ! آئين : مذهبها در آنجا گوناگون است ، بيشتر مردم معتزلي هستند ، همهء « عسكر » وبيشتر « اهواز » و « رام هرمز » و « دورق » وبرخى از مردم « جنديشاپور » چنين‌اند . مردم شوش وتوابعش حنبلي وحبّى « 1 » ونيمى از مردم اهواز شيعه‌اند ، حنفي بسيار نيز آنجا هست . فقيهان وپيشوايان بزرگ دارند . در اهواز مالكي نيز يافت مىشود [ مردم جنديشاپور وتستر حنفي وشافعي هستند ، در رام هرمز همه رنگ يافت مىشود . هنگامى در شوش به جامع رفتم تا شايد از يك پير حديث بر گيرم . من كه يك جبّهء پشمين قبرصى با يك فوطهء بصرى پوشيده بودم ، به مجلس صوفيان افتادم ، همين كه مرا از نزديك ديدند ، بىگمان مرا يك صوفي پنداشتند ، خوش‌آمد گفته ، مرا در ميان خود برنشانيده ، پرسيدن آغازيدند . پس يك تن فرستاده خوراك آوردند ، من كه تا آن هنگام با اين گروه همنشين نشده بودم ، از خوردن ترديد نشان دادم . ايشان از خوددارى من ودور بودنم از آداب ورسوم در شگفت ماندند ، من كه خود از پيش مىخواستم با اين گروه آشنا شوم وراهشان را

--> ( 1 ) ص 403 پانوشت .