محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
584
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
كه دانه را زودتر از گنجشك مىدزدند به همراه خود اطمينان ندارند . هر گاه كسى به طور سينا وخاور مقدس سوگند خورد كه درست مىگويد ، باز هم راستگو نباشد . وهر گاه به تو نزديك آيد خود فاسق است . رى شهري است بزرگ پيرامن يك فرسنگ درمانند آن ، ولى حومهء آن ويران شده ، جامع در گوشه شهرك درونى نزديك دژ مىباشد وپس از آن ساختمان نيست . دژ نيز ويرانه است . شهر برونى آباد است ولى بازار ندارد [ مىخواستند درونى را بسازند ولى نكردند ] بازار وساختمانها در ربض است . جويهاى آب از آن مىگذرد ، كاريزها دارد . [ كه با پله پائين روند ] كتابخانهئى [ كه صاحب نهاده بسيار نيست و ] در پائين « روذه » در كاروانسرائى جا دارد . « دار البطيخ » نزديك جامع است . [ خوار : بر راه « قومس » دراز كشيده است . آبى روان وجامعي زيبا دارد ] . * قزوين : بزرگ وپر تاكستان است . شهركى دارد [ كه جامع در آنست ] در ربض آن دژى هست . از چاهها وآب باران مىآشامند ، نهرى نيز دارد : مرز خوره واز مراكز فقه وفلسفه است . [ در شهرهاى رى مهمتر از آن نيست ، ودر حديث آمده كه قزوين يك در بهشت است . قم : بارو دارد . روستايش گسترده است . شهري بزرگست ولى متوقف شده رو به ويراني است ونزديك كوير است . كاشان : شهري آباد ، روستائى نيكو دارد كشتزارهايش بسيار ، گرمابهها نيكو ، نعمت فراوان ، كاريزها در زير وروى زمين دارد .