اسلام است كه * پيران بزرگوار وقاريان وپيشوايان وزاهدان وجنگجويان ووالا همتان از آن برخاسته‌اند . برف ويخ آن بسيار ، فقاع « 1 » ايشان وپارچه‌هايشان نامبردار است . اندرز گرانش هنرمند ، روستاهايش ارجمندند . كتابخانه‌اى پر آوازه « 2 » وميدان بطيخ « 3 » شگفت‌انگيز و « روذهء » « 4 » دلگشا ويك دژ وشهرك دارد . كاروانسراهايش زيبا ، مجهز به وسايل كامل ، خوش ومرفه است . روزى ما بر أبو العباس يزدادى وارد شديم ، ناصر الدولة أو را در يكى از گردشگاههاى نيشابور منزل داده بود ، أو گفت : من نمىدانستم كه نيشابور به اين خوبى باشد ، آيا رى نيز به همين نيكويىست ؟ يك تن هر چه مىدانست در پاسخ گفت ، پس من گفتم : خدا پير ما را مؤيد بدارد ، نيشابور بزرگتر است ومردمش ثروتمندترند ، ولى رى ديدنىتر ودلگشاتر وپر آب‌تر است . رأى والاتر آنست كه گفتم ، ولى آب ايشان مسهل وخربزهء آنجا كشنده ودانشمندانش گمراه كننده‌اند . بيشتر كشتار ايشان از گاو وگوشتهايشان سخت هستند . هيزم كم دارند وآشوب بسيار ودلها سنگين . گروه‌ها پرخاش‌گر ، پيشنمازان جامع در ستيز با يك ديگرند . روزى از آن حنفيان وروز دگر از آن شافعيان مىباشد . يك رجز سرا گفته است : درم در رى ارزش دانق دارد نان بالاترين مقام خدائى را دارد . گوشت در بلنديها آويخته شده است چه بسيار دزد وراهزن دارد .

--> ( 1 ) نوعي مشروب الكلى . ( 2 ) شايد همان كتابخانهء صاحب عباد باشد كه پائين‌تر خواهد آمد . ( 3 ) متن عرصة البطيخ . پائين‌تر : دار البطيخ آمده است ، وظاهرا مركز ميوه فروشى باشد . ( 4 ) محلتى يا قريه‌اى از رى بوده است ( ياقوت )