عراق در آيد . [ سپس دو بخش شود ، بخشي به باختر رفته به كوفه مىرسد ] ودر پائين كوفه پهن شود . [ وبخشي از آن به خاور رفته ، پس از سيراب كردن بغداد بخشي از آن پهن شود ، وبخشي پس از گذشت از انبار چند شعبه شده ] چهار شاخه‌اش [ بعد از واسط ] به دجله ريزد . [ درازى آن از آغازش در اقور تا پهن شدنش پائين واسط يكصد وسى وپنج ميل است ] . نيل : از كشور نوبه خيزد [ وبه صعيد بالا ، تا أسوان آيد وسپس در كوه‌هاى بلوقيا مىپيچد واز مقدونيه ] كشور مصر را دو نيمه كند ، ودر پشت فسطاط به هفت بخش مىشود ، يكى به اسكندريه آيد و [ دو بخش شده رو به مغرب رفته ] به دريا ريزد [ شش بخش ديگر مستقيما به دو درياچهء تنّيس ] ودمياط ريخته [ از آنجا به درياى روم مىرود ] . [ نيز شنيدم كه مىگويند بخشي از نيل پيش از اين به سوى دريا چين مىرفته در بالاى قلزم ( درياى سرخ ) بدان مىپيوسته است ، جاى آن را نيز بمن نمودند . از آغاز آن تا پايانش دو هزار ميل است ] . جيهانى گويد : نيل از پشت كوه قمر برخاسته ودر دو درياچه در پشت خط استوا مىريزد ودر سرزمين نوبه مىچرخد . ديگران گويند : كسى آغاز آن را نمىداند وآشكار نيست كه از كجا مىآيد . * أبو الحسن خليل بن حسن سرخسى از أبو الحسن علي بن محمد قنطرى از مأمون بن أحمد سلمى از محمد بن خلف از أبو صالح كاتب ليث بن سعد از ليث روايت كند كه : مردى از بنى عيص كه حايذ « 1 » بن أبي شالوم

--> ( 1 ) ياقوت نيز اين افسانهء يهودي را با اندكى دگرگونى وافزايش از ليث بن سعد روايت كرده است ( - ياقوت 4 : 868 ببعد ) .