محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
559
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
ديوارى از بالاى كوه تا درون دريا كشيده دارد كه چند برج بر آن هست . چند مسجد ونگهبان دارد ، جامع در ميان بازارها است . چشمهء آب ساختمانها از سنگ ، خانهها زيبا وآبى روان دارد . * دَبيل : شهري مهم ، بارو دار ، پربركت ، پرآوازه ، نامدار ، با نهرى پر آب ، باغهايش فراگرفته ، ربضى كهن ودژى استوار دارد . بازارهايش صليبى « 1 » وحومهاش شگفتانگيز ، جامعش بالاى تپهاى بزرگ وپهلوى آن كليسائى هست . به دست كردانست دژى دارد ساختمانها گل وسنگ است . چند دروازه دارد ، دروازهء كيدار « 2 » ، دروازهء تفليس ، دروازهء آنى ، ولى با همهء پاكى باز هم اكثريت آن از نصارايند ، كه پراكنده شدهاند بارويش ويرانست . بدليس : در درهاى گود كه دو نهر در آن روان است ودر اين شهر يكى مىشوند كه در دو سوى آنست ، دژى از سنگ گاو مانند دارد « 3 » . أخلاط : شهر در دشت با باغهاى زيبا وباروئى از گل . جامع در بازار است ونهرى دارد . سَلَمَاس : نيكو است وباروئى گلين ونهرى پر آب دارد .
--> ( 1 ) چهار راه با زاويهء قائمه . ( 2 ) كيران ( ياقوت 4 : 332 ) قيدار ، شخصيت افسانهاى يهود . عاقر ناقهء صالح ( لغتنامه ، ذريعة 1 : 328 ) ص 103 حاشية . ( 3 ) مقدسي در چ ع 413 : 9 گويد : چون « بدليس » هم قافيهء « تفليس » وچند شهر ديگر در « رحاب » مىبود ودر نامهاى « آقور » هم قافيه نمىداشت ، آن را در رحاب نهادم .