محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
554
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
از « طايف » رگى دارد وبه بهشت همانندگى ، فخر آور اسلام ولانهء جنگ آوران است ، بازرگانى سود آور وخورههاى كهن ورودها پر - آب وديهها آبادان وميوه بسيار با ويژگيهاى فراوان دارد . أهل سنت وجماعتند ، فصاحت وهيبت ، منّ ، فوه ، زنبق ، قسبويه « 1 » درياها ، درياچهها ، دروازه ، كاروانسراها ، ديانت وخيرات دارند . ولى هر يك در مذهب خويش غلو دارند ، با اين همه رفتار وكردارشان سنگين وزبانشان پيچيدگى دارد . راههايشان دشوار ونصارا در آنجا چيرهاند . ونقشهء آن چنين است : فهرست شهرها من اين سرزمين را به سه خوره بخش كردهام ، نخستين آنها از بالاى درياچه « اران » « 2 » است ، سپس ارمينيه ودر پايان « آذربايجان » باشد . ارّان : نزديك يك سوم اين سرزمين مىباشد كه همچون جزيرهاى در ميان درياچه ورود « ارس » « 3 » ورود « مك » آن را از درازا مىشكافد . قصبهء آن « برذعه » است از شهرهايش : تفليس ، قلعه ، خنان شمكور ، جنزه ، برديج ، شمارخيه ، شروان ، باكوه ، شابران ، باب الأبواب ،
--> ( 1 ) عشوبة ( استخرى ع 183 : 6 عشب پ 156 : 12 ) ( 2 ) متن : « الرّان » ( 3 ) متن : « الرّس »