محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )

24

أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )

چينى ( خليج فارس ) ومرجان از رومى ( ميديترانه ) بر آيد ، پس مىفهميم كه مقصود اين دو دريا بوده است . هر گاه گفته شود كه درياها هفت تا هستند زيرا كه خدا گفته است : [ هر گاه آنچه درخت بر زمين است * خامه شود ودريا مداد شود وهفت دريا پشت آن نهند « 1 » ] ومقلوبه [ درياى قوم لوط ] « 2 » وخوارزمي را بر آنها بيفزايد ، در پاسخش گويم : خدا نگفت : درياها هفتند ، بلكه خدا درياى عرب را ياد كرده سپس گفته است : « اگر هفت درياى ديگر نيز مانند آن مداد شوند . . . » ، همچنانكه گفته است : اگر همهء آنچه در زمين هست ومانند آن با آن ، از آن ستمكاران باشد « 3 » ولى با پذيرش اين ادعا بايد گفت درياها هشت تا هستند ، وما آن را نيز مىپذيريم ومىگوئيم دريا ، درياى حجاز است وهفت درياى ديگر درياهاى قلزم ، يمن ، عمان ، مكران ، كرمان ، فارس ، هجر مىباشند وهشت درياى قرآن همين است . اگر بگويند كه بنا بر اين بايد درياها بيش از ده تا باشد زيرا كه شما درياهاى چين ، هند ، زنگبار را ياد نكرديد ! پاسخ را دو گونه آريم . يكم : خدا با تازيان به اندازه‌اى كه با چشم مىبينند سخن گفته است تا حجت بر ايشان تمام كند ، ايشان نيز سفري جز در همين چند دريا نداشتند ، آيا نبينى كه اين درياها گرداگرد جزيرة العرب ، از قلزم تا آبادان قرار دارند ؟ پاسخ دوم آنكه : ما منكر بسيارى درياها نيستيم ، ولى خدا هشتاى آنها را در اين آيت ياد نموده است .

--> ( 1 ) قرآن : 31 : 27 . ( 2 ) بحر الميت ( ابن بطوطة ) لوط ( لغتنامه . ل : 332 واژگون شده : وجعلنا عاليها سافلها . ( قرآن 11 : 82 ) . ( 3 ) قرآن 39 : 47