نخست كرانه خشك كه در ميان دريا وكوه است . دوم كوه مقطم ، سوم صعيد است كه نيل در آن جاريست با شهرهاى كرانه‌اش . چهارم نيز كوه است وپشت آن واحات است . درازاى مصر از درياى روم تا نوبه كمتر از يك ماه است ، پهناى آن در جنوب هشت مرحله ، در شمال دوازده مرحله ، در ميانه نزديك درياى قلزم چهار مرحله است . حكومت : از آن فاطميانست ومردم در أمن وداد زندگى مىكنند ، زيرا كه دولت نيرومند وثروتمند است ومردم در گشايش هستند . سياست مجرا است ومردم در نهان وآشكارا گوش به فرمانند . خطبه جز بنام أمير المؤمنين خوانده نمىشود . درآمد : در كتاب خراج از قدامة بن جعفر خواندم كه مىگويد : درآمد جنسي مصر دو هزار وپانصد هزار دينار مىباشد « 1 » در كتاب ابن قفيه طور ديگر وبه درازا كشانيده شده است . أو درآمد روزگار فرعون را وسپس درآمد روزگار حجاج وروزگار بنى عباس را آورده ، آنها را خراج ناميده است . « 2 » من در بخارا از برخى مصريان پرسيدم ، گفت : در مصر خراج نيست ، بلكه هر كشاورز زمين را از سلطان مىگيرد ومىكارد ، پس چون درو وخرمن كوبى وانبار كرد ، آنها را بسته ومهر مىكنند « 3 » تا نمايندهء سلطان آمده كرايهء زمين را از آن پر گيرد وباقي

--> ( 1 ) قدامه 248 : 2 . ( 2 ) خراج مصر روزگار فرعون 98 مليون دينار بود وعبد اللّه بن حبحاب براي بنى أمية دو ميليون و 723837 دينار وموسى بن عيسى براي عباسيان دو مليون 190 هزار دينار برداشت كرد ( خردادبه 33 - 84 ) . ( 3 ) متن : رشمت بالعرام ص 85 : 3 - 4