اين در هنگام بيرون بردن است . وهمچنين است در سرّين براي هر رهگذر ، ونيز در كمران . در عدن كالاها را با ارز زكاوى قيمت‌گذارى مىكنند وعشر آن را با أرز عثّرى مىستانند « 1 » . آنچه از اين راه به خزينهء سلطان مىرسد ، به يك سوم دارائى بازرگانان * تخمين زده‌اند . بازرسى براي گمرك در شهرهاى بندرى ساده است مگر در غلافقه . راهدارىهاى خشكى ، از قلود جدّه در قرين « 2 » وبطن مر نيم دينار نيم دينار است ، بر دروازهء زبيد براي بار مشك يك دينار ، وبزازى نيم دينار وديگر راهدارىها [ كه در يمن وجزيره بسيار است ] . يك درم علوي « 1 » داده مىشود . حاكم صعده از مردم ماليات نمىگيرد بلكه يك عشر يك چهارم را از بازرگانان مىستاند . اين جزيره عشرى است . در عمان از هر نخل يك درم مىستانند . در كتاب خردادبه « 3 » ديدم كه خراج يمن ششصد هزار دينار است ، ولى نفهميدم كدام [ خراج ] را مىخواهد وآن را در كتاب خراج نيافتم . ولى معروفست كه جزيرة العرب عشرى مىباشد . يمن در گذشته به سه بخش تقسيم شده بود . يك والى بر جند ومخاليف آن حكومت داشت ، ديگرى بر صنعا ومخلاف‌هايش ، سوم بر حضرموت ومخلافهايش . قدامة بن جعفر كاتب مىگويد : بازده حرمين ( مكة ومدينه ) يكصد هزار دينار ، يمن ششصد هزار دينار ، يمامه وبحرين پانصد وده هزار

--> ( 1 ) براي فرق ميان اين ارزشها ص 140 - 141 ديده شود . ( 2 ) أبى جبير 78 : 6 قرين ( دخويه ) . ( 3 ) خردادبه 144 : 1 .