حفيت ، دبا ، سلوت ، جلّفار ، سمد ، لسيا ، ملح « 1 » است . هجر : [ وآن بحرين است ] قصبهء آن احسا ، وشهرهايش : سابون [ سابور ] « 2 » ، زرقاء ، أوال ، عقير است وناحيتش يمامه است . بيشتر شهرهاى اين جزيره كوچك هستند ولى بر آئين شهرهايند [ وشهر ناميده مىشوند ] . برگرديم به توصيف شهرهاى خوره‌ها وبگذريم از آنچه بي فايده است [ وبه أم القرى آغاز كنيم ] . گزارش : مكة : پايتخت اين سرزمين است كه پيرامن كعبه در ميان دره ساخته شده است ، ومانند آن را من در سه جا ديده‌ام : عمان در شام ، استخر در فارس ، دية حمراء در خراسان . ساختمانهايش از سنگ سياه وسفيد نرم وبالاى آن از آجر ساخته شده « 3 » بالكنها چند طبقه با چوب ساج [ زيبا ] دارد . هوايش در تابستان گرم است ولى شبهائى خوش دارد ، خدا هزينهء گرم كردن را از عهدهء ايشان برداشته است . پائين‌تر از مسجد حرام را مسفله پائين شهر نامند وبالاتر از آن را معلاة بالا شهر گويند ، وگشادى مسجد به پهناى دره است ومسجد در دو سوم شهر از سوى مسفله جا دارد . وكعبه در

--> ( 1 ) ميح ( دمشقي . نخبة الدهر - مهرن : 218 : 7 پ : 269 : 16 ) وادريسى ( دخويه ) . ( 2 ) ياقوت 3 : 6 : 15 . ( 3 ) ياقوت 4 : 625 : 18 - 21 .