توضيح يا حاشية نوشته ؛ چنين برمىآيد كه وى أهل قسطنطنيه ( استانبول ) بوده ، نمىدانم آيا امضاى أو را « عوفي » درست خوانده‌ام يا نه ؛ چه أغلب حواشي وى بر كرانهء صفحات در نسخهء تصويرى ( فتوكپى ) ما بكلّى محو گشته ، با اين حال دريافتم كه أو سنّى مذهب بوده از آنجا كه بيرونى ألقاب عباسيان را « كاذبه » دانسته ( ص 132 ) وى تعجّب كرده وسخت دلخور شده وبه توجيه پرداخته است . يادداشت‌هاى تاريخي « عوفي » سنّى عثمانى ( استانبولى ) كما بيش سودمند است ، چندتايى از آنها را كه توانستم بخوانم در جاهاى خود در هامش متن نقل كرده‌ام ؛ ولى يكى كه مرا جالب نظر افتاده از اين قرار است : « وفي الثالث والعشرين [ - 23 كانون أول ( دسامبر ) 904 ه . ق ] مقتل لطفى أفندي ، فشهد أبو على ( ؟ ) عليه بالزندقة ، وقدم العالم وأفتى العلماء بإباحة دمه ، وحكم المحاكمون عند السلطان با يزيد بن محمّد خان بقتله ، فضربت عنقه على رؤوس الاشهاد ، وقد يوافق ذلك اليوم يوم الثلاثا . . . من ربيع الأول ، وهو الرابع والعشرون في سنة تسعمائة و . . . ( - 904 ) . . . » ( گ 139 ) واين فقره كه به زحمت خواندم بنا بر الاعلام زركلى ( 5 / 242 ) همانا تاريخ قتل « لطفى توقاتى » مشهور مىباشد . در هر حال ، نسخهء « عس » أكمل واقدم نسخ موجود كتاب الآثار بيرونى است ، كه گذشت « ساقطات » طبع زاخائو ( - طز ) مستخرج از همين نسخه را نخست بار « طگ » و « طف » فرانموده‌اند ، همين نسخهء « عس » أساس طبع حاضر است . ( توپ ) - يعنى نسخهء كتابخانهء « توپقاپوسراى » استانبول ( ش 3043 ) كه تاريخ كتابت يا تمليك آن 813 ( ه . ق ) واسم كاتب نامعلوم است ، تنها گويد نسخهء أصل كه از روى آن بر نوشته همانا عيبناك وناخوش بوده است . ميكروفيلم نسخهء « توپ » در كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران وجود دارد ( ش 971 ) كه تصوير ( عكسي ) آن در اختيار راقم اين سطور قرار گرفت ، أوراق آن ( 178 برگ ) بدون صفحه شمار وخطّ آن به شيوه‌اى در محقّق ( تعليق گونه ) با كاتب ناشناخته اما سنّى مذهب ، كه براي خلفاى أموي وعباسى عبارت ترحيمى « رحمة اللّه تعالى » را در جاىجاى متن اقحام كرده است . نسخهء « توپ » نيز كامل است وگويى هم از روى نسخهء « عس » نوشته آمده ، ولى با خطّ خوش وزيباى به ظاهر معرب ومشكول ( كه يكسره نادرست وتنها از بهر آرايه‌گرى است ) اگر نگوييم هيچ همانا بسى اندك در تصحيح انتقادى متن كتاب سود رسانده است . ( داد ) - يعنى نسخهء كتابخانهء « دانشگاه ادينبورگ » انگلستان ( ش 161 ) كه تاريخ كتابت آن سال 707 ق / 1307 م به خطّ كاتب شهير « ابن الكتبي » است ، متضمّن 25 مجلس ( تصوير ) نقاشى مينياتور منسوب به مكتب « إيراني » عهد مغول مىباشد . من از نسخهء « داد » آگاهى پيشين وديرين داشتم ، اما چون تصويرى / فتوكپى از آن ( باز به همّت مدير مركز ميراث مكتوب وبه لطف استادان إيراني وانگليسى در دانشگاه ادينبورگ ) به اختيار قرار گرفت ، زود معلوم شد اين نسخه