به‌هرحال ، تدوين ترجمهء جامع كه بر آراء علمي أو نيز مشتمل باشد نيازمند مجاهدت علمي وتحقيق وتفحص بسيار از لابلاى كتب مختلف واز جمله آثار خود قاضى است واين مهم در گرو نشر علمي آثار أو است كه هنوز كاملا عملي نشده است « 1 » . در حد توان وفرصت فرآهم شده با تتبع در منابع مختلف أعم از كتب تراجم وتاريخ وآثار خطى قاضى سعيد ، شرح حالي به مراتب كاملتر از آنچه قبلا انجام شده بود در مقدمهء مجلدات سه‌گانهء شرح توحيد صدوق به تفاريق آورده‌ام « 2 » ودر اينجا تكرار آن مطالب را لازم نمىدانم .

--> ( 1 ) . از آثار قاضى سعيد قمى تاكنون آثار زير به ترتيب تاريخي به زيور چاپ آراسته شده است : 1 - رسالهء « حقيقة الصلاة » يا « مقالة التوحيد » در حاشيهء شرح هدايهء ملاصدرا چاپ سنگى در 1313 ق . 2 - شرح أربعين ( همين كتاب ) چاپ سنگى در 1315 ش / 1355 ق . 3 - كليد بهشت بتصحيح مرحوم أستاذ سيد محمد مشكاة در 1317 ش ( ؟ ) . چاپ دوم 1362 ش . 4 - اسرار عبادات ( عربى ) بتصحيح سيد محمد باقر سبزوارى ، انتشارات دانشگاه تهران 1339 ش . 5 - تعليقات اثولوجيا بتصحيح أستاذ سيد جلال الدين آشتيانى ، انجمن فلسفهء إيران ، 1356 ش . 6 - شرح توحيد الصدوق بتصحيح نجفقلى حبيبي ، سازمان چاپ وانتشارات وزارت فرهنگ وارشاد اسلامى ، جلد أول 1373 ش . جلد دوم 1374 ش . جلد سوم 1377 ش . 7 - الفوائد الرضوية همراه با تعليقات حضرت امام خمينى ( ره ) ، مؤسسهء تنظيم ونشر آثار امام خمينى ، 1375 ش / 1417 ق . ( 2 ) . أهم اين منابع عبارتند از : مجلدات سه‌گانهء شرح توحيد صدوق . شرح الأربعين ( همين اثر ) . ساير رسائل قاضى سعيد كه اكثرا خطى است . تذكرهء نصرآبادى اثر محمد طاهر نصرآبادى از معاصران قاضى سعيد قمى ، تأليف شده بين سالهاى 1083 - 1086 ق . تصحيح وحيد دستگردى ، تهران 1317 ش . ص 167 . روضات الجنات اثر سيد محمد باقر خوانسارى ، جزء 4 ، انتشارات اسماعيليان ، قم 1391 ق . ص 9 . طرائق الحقائق ، تصحيح محمد جعفر محجوب ، انتشارات سنائى تهران ، مجلد 3 ، ص 162 . ريحانة الأدب اثر محمد على مدرس تبريزى ، انتشارات شفق ، تبريز 1369 ق . مجلد 4 ، ذيل كلمهء « قاضى » ، ص 412 . هدية الأباب ، اثر محدث شيخ عباس قمى ، انتشارات أمير كبير ، تهران 1363 ش . ص 236 . الذريعة إلى تصانيف الشيعة ، اثر قيّم شيخ آقا بزرگ تهرانى ، نجف 1355 ق . ذيل أسامي مصنفات قاضى سعيد قمى ، از جمله جلد أول ، ذيل « الأربعون حديثا » ص 417 وجلد 13 ذيل شرح التوحيد ، ص 153 وموارد -