السلمي
296
مجموعة آثار السلمي
22 - به روايت أبو العبّاس رزّاز : گزارش كامل شكنجه 23 - به روايت عيسى قصّار ( مستخرج از لمع سراج ) : قول « حسب الواجد . . . » 24 - به روايت أبو الفاتك بغدادي : رؤيا ، سه روز پس از شكنجه . I . تنظيم متن متن كامل تاريخ الصوفيهء سلمى ظاهرا مفقود است « 1 » . در اينجا مستخرجاتى آمده است كه خطيب ( وفات : 463 ه ) در تاريخ بغداد خود ، كه شامل تراجم مشاهير بغداد است ، منتشر ساخته : ذيل نام « حسين بن منصور » ( نسخ خطى مورد مراجعه : از هر ، ج 5 / پايان ، ج 6 / آغاز ؛ كوپريلى ، 1023 ، ج 2 / آغاز ، نسخهء أساس اين متن ؛ كوپريلى ، 1025 ، ج 9 / آغاز ؛ حاكم اوغلى ، ج 1 / پايان ، ج 2 / آغاز ) . دو مستخرج ديگر در تاريخ الاسلام ذهبي نقل گرديده : يكى از آنها ، كه دربارهء ابن عطا دوست حلّاج وذيل سنهء 309 است ، ملخّصى است از 12 متن حاضر ؛ ديگرى در ذكر شكنجهء شاكر ، از پيروان حلّاج ، است ، ذيل سنهء 311 « 2 » . سه فقره از متنى كه در اين مجموعه چاپ شده است ( 15 ، 16 ، 21 ) ظاهرا افزودهء خطيب بر متن سلمى است « 3 » . عناوين اين سه فقره در فهرست تفصيلي ميان قلّاب آمده است . از اين تصحيح ومقابلهء اساسى خطيب مستخرجات زير متفرّع است : 1 ) سمعانى ( وفات : 562 ه ) ، انساب : 23 ، 15 ، 22 ، 16 ، 17 « 4 » ، 20 ، 2 . 2 ) ابن أثير جزرى ( وفات : 606 ه ) ، المختار من مناقب الأخيار : 3 ، 16 ، 13 ، 17 ، 8 ، 18 ، 20 ، 19 ، 12 ، 23 . [ 3 ) ابن جوزي ( وفات : 597 ه ) ، الناموس في تلبيس إبليس : 21 ؛ المنتظم : 21 ، 16 ] 4 ) ابن فضل اللّه عمرى ( وفات : 748 ) ، مسالك الابصار ، ج 6 : 22 ، 2 ، 19 ، 16 ، 17 .
--> ( 1 ) . نبايد آن را با طبقات الصوفية يكى گرفت كه مجموعهاى است از يادداشتهاى تاريخي كوتاه ودر پى هر يك از آنها گزيدهاى از سخنان ( سخنان حلّاج در كتاب حاضر Quatre textes ine ? dits relatifs a ? la bibliographie d'al - Hosayn ibn Mansour al - Hallaj ، چهار متن چاپ نشده در ترجمهء حال حسين بن منصور حلّاج ، ذيل عنوان اخبار الحلاج 4 تا 8 ) نقل شده است . متن شمارهء 22 در اثر ديگر سلمى ، به نام تفسير الحقائق ، در تفسير آيهء 7 از سورهء 42 نيز آمده است . ( 2 ) . صفدى ( نسخهء خطى ، پاريس 2065 ؛ b 137 ) وابن تغرى بردى ، در نجوم [ النجوم الزاهرة في ملوك مصر والقاهرة ] ، ، 218 ، آن را نقل كردهاند . ( 3 ) . اسناد ابن الجوزي ( منتظم : نگاه كنيد به پايين ) ظاهرا آن را ثابت مىكند . ( 4 ) . به نقل نور الله شوشترى ، مجالس المؤمنين .