5 ) كتبي ( وفات : 764 ه ) ، عيون التواريخ ، ج 10 : 1 ( آغاز ) ، 2 ، 10 ، 11 ، 12 ، 15 ، 17 ، 18 ، 14 ، 16 ، 22 ، 19 ، 20 ، 21 ، 23 ، 24 . 6 ) شعراوى ( وفات : 973 ه ) ، الطبقات الكبرى ، ج 1 ، صص 107 - 108 : 22 ، 2 . II . أصل ومنابع بررسى مشروح زندگينامهء سلمى ، كه به مناسبت تفسير الحقايق أو « 5 » به آن خواهيم پرداخت ، مناسب اين مقام نيست . كافى است اشاره كنيم كه أبو عبد الرّحمن محمّد بن حسين سلمى ، متولّد 330 ه ومتوفّى 412 ه ، كه پدر وجدّش از صوفيان معروف بودند ، از مورّخان عاليمقام تصوّف بوده است « 6 » . از طريق قشيرى با كتابخانهء أو آشناييم ومىدانيم كه حاوي آثار حلّاج بوده است « 7 » . اين به معنى طرفدارى بي قيد وشرط سلمى از حلّاج نيست . ليكن وى از منابع حلّاجى بهرهء فراوان برده وفقط از نقل متونى شامل كلمات مظنون به بدعت وارتداد « 8 » پرهيز نموده است . وى بشخصه آشكارا به سود حلاج نظر مىدهد وأو را در زمرهء صوفيان معتبر طبقهء سوم مىشمارد « 9 » ، وروايت رزّاز را دربارهء مرگ أو ( 22 متن حاضر ) براي تفسير آيهء 17 از سورهء 42 قرآن در تفسير خود درج مىكند . از اين رو ، وقتي در تاريخ الصوفيهء نقّاش ( وفات : 412 ه ) ، در پايان تحقيق وى دربارهء حلّاج ، عبارت فذكره السلمى في تاريخه ثم قال « فهذا نبذة أطراف مما قال المشايخ فيه من قبول وردّ والله اعلم بما كان عليه » را مىخوانيم ، دچار شگفتى مىشويم . لحن محتاطانهء سلمى در فرجام سخن - آن‌چنان‌كه از اين قول نقّاش ، كه ذهبي اختيار ودر تاريخ الاسلام خود عينا نقل كرده « 10 » ، برمىآيد - به هيچ روى

--> ( 5 ) . در چاپ سخنان حلّاج . ( 6 ) . ذهبي مدّعى شده است كه وى أحاديث مشكوكى جعل كرده ، ليكن دلايل أو از پيش خود است . در اينجا گواهى خطيب ، كه اعتبار وى در تخريج أحاديث بر همه معلوم است ودر مظانّ جانبدارى از صوفيان هم نيست ، براي ما كفايت مىكند . ( 7 ) . رساله ، به تصحيح انصارى ، III ، 181 . ( 8 ) . لاهوت ، ناسوت ومانند آنها . ( 9 ) . در طبقات خود . ( 10 ) . نسخهء خطى ، پاريس 1581 ، a 8 ، كه ابن أبي عدسة المقرى ( وفات : 856 ه ) در نظم الجمان ( مستخرج در آلوسى ، جلا . . . ، ص 51 ) خود عينا نقل وتشديد كرده است .