مجلد حاضر جلد أول اين مجموعه است وآثاري كه در اينجا چاپ شده است عبارت است از : يك ) بخشهايى از حقائق التفسير . اين كتاب در أصل مجموعهء بزرگى است از تفاسير چندين مفسر معروف ، از جمله تفسير حضرت امام صادق ( ع ) وأين عطا وحلاج ونوري . از أصل اين كتاب نسخه هاى خطى متعددى موجود است 14 . تا جايى كه ما اطلاع داريم ، هنوز كل اين تفسير تصحيح وچاپ نشده است . اما تفاسير مفسرانى كه نام آنها را ذكر كرديم از كل مجموعه استخراج شده وبه چاپ رسيده است . اين كار به همت لويى ماسينيون آغاز شد ( در مورد تفسير حلاج ) ، وسپس به همت محقق فقيد فرانسوى پل نويا ادامه يافت . دربارهء كل اين مجموعه وبعضى از نسخه هاى خطى آن وهمچنين دربارهء هر يك از تفاسير ، پل نو در مقدمه هاى خود توضيحات سودمندى داده است . ولذا ما تنها به ذكر مشخصات كتابشناسى قسمتهاى چاپ شده اكتفا مى كنيم . 1 . تفسير امام جعفر صادق ( ع ) . اين اثر را ، كه منسوب به امام صادق ( ع ) است 15 وپل نو با حتى با اطمينان از اين انتساب سخن گفته است ، نخستين بار ماسينيون معرفى وسپس نويا آن را استخراج وتصحيح ودر metanges de runiversite st joseph ( t . 43 . fasc . 4 ) beirut 1968 چاپ كرج . اين اثر يك بار ديگر نيز در بيروت به چاپ رسيده است ، در التفسير الصوفي للقرآن عند الصادق ( الصادقية في التصوف وأحوال النفس والتشيع ) ، تأليف على زيعور ، دارالاندلس ، بيروت ، 1979 ، ص 123 تا 212 . متن حاضر از روى چاپ پل نو افست شده است . نويا بر تصحيح خود مقدمه اى نوشته است كه در اينجا ترجمه شده است . علاوة بر آن ، مطالبى را كه ماسينيو قبلا دربارهء اين

--> 14 . بنگريد به تاريخ التراث العربي . فؤاد سرگين . ج 2 ، قاهره ، 1978 ، ص 503 - 497 . 15 . انتساب اين اثر از قديم مورد بحث بوده است . أكثر كساني كه اين انتساب را مردود دانسته اند سنيان متعصب ، از جمله ابن تيمه وسلف أو ابن جوزي حنبلي ، بوده اند كه أساسا حقائق التفسير وسلمى را بيشتر به خاطر همين تفسير مورد نكوهش قرار داده اند . ابن تيمية در اين خصوص مى نويسد : " . . . وفيه أحيانا من الخطأ أشياء وبعض ذلك يكون عن اجتهاد سائغ وبعضه باطل قطعا مصدره مثل ما ذكر في حقائق التفسير قطعة كبيرة عن جعفر الصادق وغيره من الآثار موضوعة " ( مجموعه الرسائل ، ج 1 ص 29 . ) ابن جوزي نيز سلمى را متهم كرده است كه " چيزهاى شگفت از واقعات صوفيان بي آنكه أساس علمي داشته باشد در آن ( يعنى در حقائق التفسير ) نقل كرد . ( تلبيس إبليس . ترجمهء على رضا ذكاوتى قارگزلو . مركز نشر دانشگاهى ، تهران ، 1368 ، ص 136 ) . همچنين ذهبي در تذكرة الحفاظ ( ج 3 ، حيدر آباد ، 1970 ، ص 1046 ) در خصوص اين تفسير مى گويد : قلت ألف حقائق التفسير فاتى فيه بمصائب وتلاويلات الباطنية ، نسأل الله العافية . در مورد سرزنشهايى كه از بابت اين تفسير از سلمى كرده اند ، همچنين نگاه كنيد به التفسير والمفسرون . تأليف محمد حسين الذهبي ، ج 3 ، قاهره ، 1381 ه‍ . / 1962 م . ص 52 .