عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )

85

مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى

مشايخ وبزرگان علم وأدب در آن نواحي بساط ارشاد وتعليم گسترانده بودند . در آن روزگار منطقهء فارس وبخصوص شيراز كه در مقايسه با ديگر نواحي إيران از امنيّت وآرامش بيشترى برخوردار بود واز ديرباز زنجيرهء پيوسته‌اى از مشايخ را در خود داشت وهم براي صوفيان آن روزگار از جاذبه‌هاى قدرتمندى همچون زاويهء مرقد شيخ كبير أبو عبد اللّه بن خفيف شيرازي برخوردار بود براحتى مىتوانست همه كساني كه چشمى به تصوّف داشتند را به سوى خود جذب كند . عبد الرزّاق وهمشهريش عزّ الدّين محمود نيز در شمار همين مهاجران بودند . امّا كاشاني در چه سالى به شيراز كوچيده است ؟ مىتوان گفت كه اين واقعه در حوالي سالهاى 680 ه . ق صورت پذيرفته است . چه پيش از اين ديديم كه أو تا سال 685 ه . ق كه يكى از استادانش - شيخ أصيل الدّين عبد اللّه - زندگى را بدرود گفت دست‌كم از محضر دو شيخ ديگر يعنى نور الدّين عبد الصّمد وشمس الدّين كيشى بهره برد . پر واضح است كه كاشاني چند سالى پيش از سال 685 ه . ق در شيراز بوده است چه بنا بر معمول خانقاهيان ، أو نيز چندى در محضر شيخ خرقه‌اش يعنى نور الدّين عبد الصّمد بسر آورده است تا پس از آن وبراهنمائى همو به استفاده از مشايخ صحبت بپردازد . بنا بر اين ، اين « سفر جستجو » مىبايست پيرامون سال 680 ه . ق وچندى پيش از آن رخ داده باشد . پس از اين سال ، به مدّت دو دهه ، گزارشى از سفري ديگر در زندگى أو بدست نداريم . مىتوان پذيرفت كه أو در تمامى اين مدّت سكونت در شيراز واستفاده از مشايخ آن شهر وبويژه نطنزى را بر سفر ترجيح داده وتا پايان عمر نطنزى از تعاليم أو استفاده كرده است . امّا به نوشتهء خودش به سال 699 ه . ق و « بعد از وفات شيخ الاسلام مولانا وشيخنا نور الملّة والدّين عبد الصّمد نطنزى مرشدى كه برو دل قرار گيرد نمىيافت هفت ماه در صحرائى كه در أو آبادنى نبود در خلوت نشست » . بنا بر اين تا چندى پس از فوت نطنزى كه در طلب شيخ كاملى كه دست أرادت به أو دهد گذشت ، أو همچنان در شيراز بسر مىبرده است وپس از آن سفري را بسوى اين بيابان آغازيده است . پر واضح است كه در اين زمان ، كاشاني نزديك دو دهه را در ميان خانقاهيان سپرى كرده ومشايخ آن دوره را