عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )
81
مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى
اساتيد كاشاني ياد مىكردند وخود كاشاني نيز در نامهاى كه به سمنانى نگاشت از أو حدّ أقل در كنار كساني همچون أصيل الدّين عبد اللّه - كه به هيچ وجه به اهميّت وشهرت قونوى نبود - نام مىبرد . سوّمين نكته اينكه اگر كاشاني از اين اقيانوس معرفت بهره برده بود مىبايست بهنگام ياد كرد نامش در شرحي كه بر فصوص پرداخت حدّ أقل مراسم احترام را بجاى آورد ودر صدر نام أو از عناوينى همچون « شيخنا » استفاده كند « 1 » ، همان عنواني كه در ياد كرد از ديگر استادش عبد الصّمد نطنزى در نوشتهاى ديگر بكار برد « 2 » . شايد با توجّه به همين نكات بوده است كه علامهء آشتيانى در يكى از ديگر آثارشان كاشاني را نه در طبقهء تلاميذ قونوى كه در طبقهء بعد از آنها بر مىشمرند « 3 » . از قونوى كه صرف نظر كنيم به ديگر أستاذ مطرح شده از جانب ايشان ، يعنى مؤيّد الدّين جندي مىرسيم . آيا كاشاني بواسطهء جندي كه بدون شك از بزرگترين شاگردان قونوى بوده است ، با ظرائف مكتب ابن عربى آشنا شده است ؟ به احتمال بسيار قوى پاسخ اين پرسش نيز منفى است ؛ چرا كه جندي پس از درگذشت قونوى سألها در بغداد وسينوپ بسر برده است وسرانجام در سال 691 ه . ق « 4 » ويا در فاصلهء ميان همين سال تا پايان قرن هفتم هجرى « 5 » راهى جهان باقي شده است ، حال آنكه كاشاني تا سال 699 ه . ق ( مقارن درگذشت نور الدّين عبد الصّمد ) وهفت ماه پس از آن هنوز از نواحي شيراز خارج نشده بود وقاعدة نمىتوانسته است جندي را در بغداد يا قونيه دريافته باشد .
--> ( 1 ) . كاشاني مىنويسد : « وقد وجدت في نسخة قرأها الشيخ العارف مؤيّد الدّين الشارح للكتاب هذا على الشيخ الكامل صدر الدّين القونوى بخطه . . . » بنگريد : شرح كاشاني بر فصوص الحكم ص 12 . آشكار است كه اين ياد كرد ، با ياد كرد تلميذى كه اكنون بمقام استادى رسيده از أستاذ پيشين خود هيچ مانندگى ندارد . ( 2 ) . « . . . وقد سمعت شيخنا المولى نور الدّين عبد الصّمد ، قدّس اللّه روحه العزيز . . . » بنگريد : تأويلات القرآن الحكيم ج 2 ص 228 . ( 3 ) . بنگريد : مقدمه ايشان بر نقد النصوص ص 59 . ( 4 ) . بنگريد : هدية العارفين ج 2 ص 484 . ( 5 ) . احتمالي است كه أستاذ نجيب مايل هروى آن را مطرح كردهاند . بنگريد : مقدمه ايشان بر نفحة الروح وتحفة الفتوح ص 13 .