مخصوص باشد بحسب صور سابقه وأوضاع لاحقه تمام مستعد شده باشد وبر سبيل كن فيكون آن صورت بدو فرود آيد وروحي مدبّر آن مادّه را به تبع آن صورت بدو پيوندد وبحقيقت ، اين صورت كه ظاهر گردد صورت آن روح باشد . وحكما صورت نوعي ، آن روح را گويند وأجساد معدن ونبات وحيوان وانسان بحكم استعدادات موادّ هر يك پديد آيد . - القادر « 1 » على ما يشاء - . فصل دهم در / 141 B / معاد « 2 » وآثار علوي وسفلى اشراق آفتاب واشعّهء كواكب بر آب وأراضي نمناك بخارات برانگيزاند وآن أجزاء لطيف مائي باشد كه با اجزاء هوا آميخته شود وبرارى وأراضي خشك دخان پيدا كند وآن اجزاى لطيف أراضي باشند با اجزاى ناري آميخته واين بخار ودخان يا با هم متقارن باشد وبا هم آميخته يا منفرد ، وبر هر دو تقدير در زمين محتقن باشند يا نباشند ، وهر گاه كه بانفراد در زمين محتقن شود / 141 - B / ومتراكم گردد ومدد دارد وزمين سخت بود از احتقان وتراكم آب گردد وزمين را بشكافد وچشمه روان شود بر روى زمين ، واگر زمين سست باشد ومقاومت نتواند كرد « 3 » واجزاء أو در زمين پراكنده گردد ودر زمين نماند إلّا به كهريز روان كند ، واگر مدد نباشد چشمه باشد ايستاده ، واگر با خاك آميخته بود ومدد دارد ومسام زمين بسته باشد وبيرون نتواند آمد زلزله پديد آرد وگاه باشد كه آب گردد وزمين بشكافد / 141 - A / وبيرون آيد وگاه باشد كه دخانيّت غالب بود وبشدّت حركت واصطكاك آتش گردد وزمين را بشكافد وبيرون آيد ، واگر در أجواف زمين بماند وحركتي قوى ندارد وبا هم بياميزند بحسب أنواع امتزاج واختلاف أزمنة وأمكنه أصناف معادن پيدا شود ، چنانك اگر بخار غالب گردد زيبق وبلور ويشم وأمثال آن پديد آيد ، واگر دخان غالب بود كبريت وزاج ونوشادر وزرنيخ وأمثال آن پديد آيد بحسب / 142 - B /

--> ( 1 ) . چنين است در نسخه . شايد صحيح عبارت « وهو القادر . . . » باشد . ( 2 ) . چنين است در نسخه . ظ : جماد ( 3 ) . چنين است در نسخه . شايد : - و .