عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )

243

مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى

ندارد . در اين ميان ، رسالهء كاشاني بيشترين شباهت را به اثر ارجمند شيخ الرّئيس دارد . چه مبدأ ومعاد شيخ الرّئيس نيز گر چه همچون دو رسالهء پيشين به تمامى مباحث حكمت اسلامى نپرداخته است ، امّا بهره‌اى بلند از آن را در خود جاى داده است . امّا مبدأ ومعاد نامهء كاشاني در طي سه بخش عمده - قسم اوّل : در معرفت توحيد ؛ قسم ثاني : در مبدأ ؛ قسم ثالث : در معاد - دوره‌اى مختصر از فلسفهء اسلامى را به زبان فارسي گزارش مىدهد ودر طي مجموعا بيست وهفت فصل از مسائلي همچون شناسائى وجود واجب وممكن وممتنع ، فرق ميان واجب وممكن ، كيفيت صدور أشياء از واجب ، خلق وابداع ، حدوث وقدم ، علّت ومعلول ، مقولات عشر ، ماهيت روح وخواص آن ، ماهيت سماوات ، عناصر وأحوال آن ، حركات أفلاك ، زمان ، مزاج ، معادن ، نبات ، حيوان ، ازليّت وابديّت أرواح بشرى ، أحوال نفوس بعد از خراب بدن وكيفيت ثواب وعقاب سخن بميان مىآورد وسرانجام در دو بخش « خاتمه » و « وصيّت » بطرح مباحث سير ميان مبدأ ومعاد وتحريك به سلوك مىپردازد . در ميان تمامى بخشهاى اين رساله ، تنها همين دو بخش پايانى است كه همچون ديگر نوشته‌هاى عبد الرزّاق صورتي خانقاهى وعرفانى دارد وديگر فصول كتاب - كه بخش أعظم آن را تشكيل مىدهد - يكسر نشان‌دهندهء چهرهء فلسفي اوست . چهره‌اى كه از خلال ديگر آثارش بسختى قابل مشاهده است . نسخ كتاب نسخهء كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران با شمارهء 6556 . اين رساله از صفحهء ب 104 تا صفحهء ب 170 آن مجموعه كتابت شده است . شناسنامهء نسخه رونويسگر : محمّد على / تاريخ : 1301 ه . ق / خط : نسخ ساده / تعداد أوراق : 33