اصطلاحى را بر أساس حرف اوّل آن در باب مناسب خود جاى دهد ، كه در تنظيم هر باب ، حروف دوّم وسوّم و . . . كلمات را نيز در نظر گيرد تا مراجعه به اين فرهنگنامهء بزرگ ودست‌ياب كردن هر اصطلاح در ميان آن به سهولت انجام پذيرد : « وبيّنت ذلك بالبيان . . . المرتّب على حروف المعجم ، بحيث انّى جعلت الحرف الثّانى من كلّ كلمة على ترتيب الحروف أيضا - لكون ذلك أضبط في النّظم وأظهر للفهم - ؛ فقدّمت في باب الألف ذكر الكلمات الّتى أوّلها ألف بعد الف على الكلمات الّتى اوّلها الف بعده حرف بعد الألف ، حتّى إذا فرغت عن تفسير جميع الكلمات الّتى أوّلها الف بعده الف شرعت بعد ذلك في ذكر تفسير الكلمات الّتى أوّلها الف بعده باء . . . » « 1 » امّا اين ترتيب در ميانهء ألفاظ هر باب در بسيارى از موارد رعايت نشده است ، بعنوان نمونه در باب « التّاء » نخست التّعين الجامع به توضيح گرفته شده وزان پس « تعيّن الأسماء والصّفات » بشرح در آمده . « 2 » نيز از همين گونه است ترتيب كلمات « ثمرة حضور القلب مع الحق . . . » ، « ثمرة المراقبة » ؛ « ثمرة الأنس بالحقّ » ، « ثمرة الفناء » ، « ثمرة البقاء بعد الفناء » ، « ثمرة البقاء بالحق » « 3 » وديگر نظائر آن . امّا درونمايهء كتاب را مىتوان متشكّل از دو عنصر اساسى يعنى اوّلا محصولات انديشهء كاشاني وثانيا منقولات ونوشته‌هاى آهنگين مشايخ پيشين دانست . بديهي است كه قسمت أعظم كتاب ، برخاسته از تكاپوهاى انديشهء خود كاشاني است امّا در بررسى درونمايه لطائف نقش اين دوّمين عنصر را نيز نمىتوان ناديده گرفت . بعنوان نمونه به سخنان مشايخ - كه تنها شانزده نمونه از اين سخنان در توضيح لفظ « تصوّف » بكار گرفته شده « 4 » - وفزونى أبيات منقول از نظم السّلوك - كه به پنجاه مورد بالغ مىشود - اشاره مىكنم . امّا اصطلاحات نامهء شيخ أكبر در ميان اجزاء اين عنصر دوّم جايگاهى ويژه دارد . چه بخش عمدهء اين رساله - بيش از هفتاد درصد آن - به عين ألفاظ در لطائف نقل شده است ودر بسيارى از موارد ، آنچه پس از عبارت شيخ ذكر شده را مىتوان شرح وتوضيح همان عبارات دانست .

--> ( 1 ) . بنگريد : لطائف الأعلام ، مقدّمه . ( 2 ) . بنگريد : همان ، دو اصطلاح شمارهء 327 و 328 . ( 3 ) . بنگريد : همان ، اصطلاحات شمارهء 427 تا 432 . ( 4 ) . بنگريد : همان ، اصطلاح شمارهء 323 .