شرح را با آن مصباح الهداية - با ذكر نمونه‌اى - يكسان مىدانند . « 1 » بيفزايم كه در كهن‌ترين دستنوشتى كه از اين شرح بدست است - ساختهء سال 715 ه . ق - « 2 » بروشنى نام عزّ الدّين محمود - ونه عبد الرزّاق - بعنوان پردازندهء آن ثبت شده است . آخرين سخن آنكه گر چه علّامهء همائى اين رساله را « بسيار عالمانه ومحققانه » دانسته‌اند ، « 3 » امّا مقايسهء بخشهائى از آن با گزارشهائى كه از پى ياد كرد ابيات تائيه در « لطائف الأعلام » آمده است ، نشان مىدهد كه بدون شك ، اين شرح آن مايه از قوّت را ندارد كه بتواند در شمار ساخته‌هاى صاحب لطائف الأعلام قرار گيرد . 40 - الكميليّة - شرح حديث الحقيقة - يكى از ستودنىترين ومبارك‌ترين سلسله‌هاى آثاري كه در حوزهء فرهنگ اسلامى پديد آمده است مجموعه نگاشته‌هائى است كه نشان از تلاش ديده‌وران اين حوزه براي دست‌يابى به دركى عميق‌تر وبرداشتى ژرفتر از ديگران دربارهء سخنان معصومين - سلام اللّه عليهم أجمعين - دارد . اين مجموعه نوشته‌ها ، بيشتر بر كرانهء أحاديثى پديد آمده‌اند كه مفاهيم معرفتي را در قالبهائى رمزناك وراز آلود بيان كرده‌اند . رساله‌اى كه در اين صفحات در مقام معرفى آن هستيم در شمار همين آثار جاى دارد . حديث حقيقت اين سخن ، حديثي است كوتاه ومنسوب به حضرت أمير المؤمنين على - عليه السّلام - كه از پى سؤال كميل بن زياد نخعى ( رض ) پديد آمد و « حقيقت » را به توضيح نشست . اين روايت در حديثنامه‌هاى متقدّمان ومتأخّران در شمار أحاديث علوي ( ع ) نيامده است واز همين رو در شمار أحاديث مسند قرار نمىگيرد . امّا به نوشتهء ميرزا

--> ( 1 ) . بنگريد : مصباح الهداية . . . ، مقدمه ص 17 ، 18 . ( 2 ) . نسخهء شمارهء 271 كتابخانهء مركزى دانشگاه تهران . بنگريد : فهرست نسخ خطى كتابخانهء . . . . ج 2 ص 169 . ( 3 ) . بنگريد : مصباح الهداية . . . ، مقدّمه ص 17 .