سومين مرحله همچون نقش لوح قدر وسرانجام چهارمين مرحله بسان صورتي است كه در عناصر عالم پديد مىآيد . 6 - الفصل السادس في بيان الأفعال الاختيارية . اين فصل در حقيقت ذي المقدمه‌اى است كه فصول پيشين را بعنوان مقدّمهء خود دارد . كاشاني در صدر اين فصل به توضيح صورت مسأله مبحث قضا وقدر مىپردازد ، چه ، از مجموع فصول گذشته چنين دريافتيم كه هر آنچه در اين عالم واقع مىشود چه از نظر هيئت وچه از نظر زمان در عالمي پيش از اين عالم مقدّر شده است ، اكنون گاه آن است كه شبههء استحالهء جميع افعال اختياري به افعال اضطراري پديد آيد ودعوى بطلان اخذ وعقاب مترتب بر افعال رخ نمايد وچيستى بهرهء مردمان از ارسال ودعوت أنبياء الهى - عليهم جميعا سلام اللّه - به پرسش در آيد . كاشاني - همچون بسيارى از ديگر انديشه‌وران - جواب اين پرسشها را در اين نكته جستجو مىكند كه آيا قضاء سابق علّت تامهء پديد آمدن پديده‌هاست ، يا جزء العلة است وجز اين علّت ، مقدّمهء ديگرى نيز در پديد آمدن آن واقعه نقش دارد ؟ عبد الرزّاق با پذيرش اين دوّمين صورت ، به پاسخ مناسب مىرسد وباب اختيار را همچنان مفتوح مىدارد . 7 - الفصل السابع في تفصيل ما أجمل وتلخيص ما أورد . اين فصل نيز ، در حقيقت تفسيري است بر آنچه در فصل ششم گذشت . در اين فصل بخصوص پاره‌اى از ألفاظ بكار رفته در آن بخش پيشين - همچون ادراك وعلم وقدرت واراده - به گزارش گرفته مىشود . اين فصل را مىتوان درازدامن‌ترين بخش اين رساله دانست . 8 - الفصل الثامن : في بيان فائدة التكليف بالطّاعات والدعوة بالآيات و . . . . اين فصل نيز همچون فصل پيشين به توضيح بخشي ديگر از فصل شش يعنى فائده ارسال أنبياء ودعوت ايشان مىپردازد . 9 - الفصل التّاسع : في بيان الاستعدادات وتنوّعها . در اين فصل همان مسألهء مطرح شده در فصل شش از ناحيه‌اى ديگر واز زبان كسى كه رساله برايش پرداخته شده مطرح مىشود . صورت اين سؤال چنين است كه اگر فضائل ورذائل وشرور وخيرات در