عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )

160

مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى

11 - نگاشته‌هاى آهنگين كاشاني ( فارسي ) پس از اين در معرفى دستنوشته‌هاى عربى كاشاني ، دربارهء نگاشته‌هاى آهنگين أو سخن خواهم داشت . در اينجا متذكّر مىشوم كه ميان آثار مندرج در اين مجموعه ، عنوان فوق تنها آثاري را در بر مىگيرد كه به زبان شعر پديد آمده باشد . چه ؛ هر چند اين عنوان بر نثر مسجّع وآهنگين نيز قابل انطباق است ، امّا در ذيل اين عنوان از نوشته‌هاى اين گونه كاشاني - مانند رسالهء « السّوانح الغيبيّة » أو - ياد نخواهيم كرد . نيز در چندى اشعار أو مطالبى خواهم آورد وبنا بر اين بدون تكرار آنچه پس از اين خواهد آمد به معرّفى تنها شعر فارسي بدست آمدهء كاشاني مىپردازم . اين شعر - كه در قالب يك دو بيتي پرداخته شده - بروايت جامى در نقد النّصوص چنين است : يك موج ز بحر عشق وعالم طوفان * يك شعله ز نار عشق وكونين دخان أعيان دو كون چون حبال‌اند وعصى * موران بخيال عقل وعشقت ثعبان جامى در پيش‌نوشت اين دو بيتي مىنگارد : « ومن مقولات الشّيخ كمال الدّين عبد الرزّاق القاشى - رحمه اللّه - » « 1 » . در ميان آثار يافت‌شدهء كاشاني ، اين دو بيتي بچشم نمىآيد ، از اين رو در مأخذ اين شعر به دو احتمال مىتوان توجّه نمود : الف : اين دو بيتي در ضمن يكى از نگاشته‌هاى از دست رفتهء أو قرار داشته است . ب : اين دو بيتي بهمراه ديگر پرداخته‌هاى منظوم أو ، اثرى مستقل - وديوان مانند - را تشكيل مىداده است . اين احتمال با عنايت به اينكه كاشاني اشعار ديگرى هم داشته است - كه پيشنوشت جامى يعنى « ومن مقولات الشيخ . . . » بدان دلالت مىكند - احتمالي قوى مىنمايد . بهر روى اين بنده ، جز اين دو بيتي ، سخن آهنگين فارسي ديگرى از كاشاني نيافت . در مجموعهء حاضر اين دو بيتي بنا به روايت جامى نقل شده است .

--> ( 1 ) . بنگريد : نقد النّصوص في شرح نقش الفصوص ص 181 .