اضواء و الوان است . و اصول الوان ، نزديك بعضى دو است : سياهى و سپيدى ؛ و باقى الوان به تركيب است . و نزديك بعضى ، پنج است : سياهى ، سپيدى ، سرخى ، زردى و سبزى . و باقى الوان ، مركّب از اين اصول است . و بعضى گفته‌اند كه هيچ رنگى وجود ندارد . و رنگها كه ديده مىشود ، آن را بيانى خلاف ظاهر كرده‌اند ، به مطالعه مطوّلات معلوم گردد . و اگر محسوس به سمع است ، اصوات و حروف است . و اگر به شمّ است ، روايح است و انواع آن بسيار . و آن را نامها [ ى ] مخصوص نيست . و اگر محسوس به ذوق است ، طعوم تسعه است : تيزى و تلخى و شورى و شيرينى و چربى و ترشى و زفتى و كيدايى و بىمزه‌گى . و وجه انحصار آن است كه : جسم يا لطيف است يا كثيف يا معتدل . و فاعل در اين هر سه يا گرم است يا سرد يا معتدل . اگر گرم در لطيف فاعل است ، حاصل از آن « تيزى » است . و اگر در كثيف فاعل است ، حاصل « تلخى » است . و اگر در معتدل فاعل است ، حاصل « شورى » است . و اگر سرد در لطيف فاعل است ، حاصل « ترشى » است . و اگر در كثيف فاعل است حاصل « زفتى » است . و اگر در معتدل فاعل است ، حاصل « كيدايى » است . و اگر معتدل در لطيف فاعل است ، حاصل « چربى » است . و اگر در كثيف فاعل است ، حاصل « شيرينى » است . و اگر در معتدل فاعل است ، حاصل « بىمزگى » است . و اگر محسوس به لمس است ، حرارت و برودت و يبوست است . فامّا ممكنى كه ، نه متحيّز است و نه حالّ در متحيّز ، در او اختلاف است : نزديك متكلمان موجود نيست ، و نزديك فلاسفه موجودست . و اختيار امام « 1 » همين است .

--> ( 1 ) . ش : يعنى امام فخر الدين رازى .