حضرات مىباشد و عند التحقيق خاك مذلت و صغار بر سرهاىشان مىپاشد وَ لا يَحِيقُ الْمَكْرُ السَّيِّئُ إِلَّا بِأَهْلِهِ و از جملهء طرائف بديعه اينست كه با وصفى كه حديث ابن عمر را اسلاف اهل سنت مرة بعد اخرى بعناوين مختلفة و آب و رنگ تازه روايت مىكنند ليكن هنوز نزد ايشان محقق نشده كه اين حديث متعلق بتفضيلست يا اينكه متعلق بخلافتست چنانچه ابن عبد البر در استيعاب بترجمهء عثمان گفته روى يحيى بن سعيد و عبد اللَّه بن عمر و عبد العزيز بن أبى سلمة عن نافع عن ابن عمر انه قال كنا نقول على عهد رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و سلم ابو بكر ثم عمر ثم عثمان ثم نسكت فقيل هذا فى الفضل و قيل فى الخلافة و ابن الاثير الجزرى در اسد الغابه بترجمهء عثمان بعد روايت چند حديث بسند خود از ترمذى گفته قال و حدثنا محمد بن عيسى حدثنا احمد بن ابراهيم الدورقى حدثنا العلاء بن عبد الرحمن العطار حدثنا الحارث بن عمير عن عبيد اللَّه بن عمر عن نافع عن ابن عمر قال كنا نقول و رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و سلم حى ابو بكر و عمر و عثمان فقيل فى التفضيل و قيل فى الخلافة و ابن حجر عسقلانى در فتح البارى گفته و قد جاء فى بعض الطرق فى حديث ابن عمر تقيه الخيرية المذكورة و الافضلية بما يتعلق بالخلافة و ذلك فيما اخرجه ابن عساكر عن عبد اللَّه بن يسار عن سالم عن ابن عمر قال انكم لتعلمون انا كنا نقول على عهد رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و سلم ابو بكر و عمر و عثمان يعنى فى الخلافة كذا فى اصل الحديث و من طريق عبيد اللَّه عن نافع عن ابن عمر كنا نقول فى عهد رسول اللَّه صلّى اللَّه عليه و سلم من يكون اولى الناس بهذا الامر فنقول ابو بكر ثم عمر و ازينجا بر ناظر بصير به خوبى واضح و آشكار مىگردد كه اين حديث در اصل چقدر مشوش النظام و منحلّ القوام و ظاهر الاختلال و بادى الانحلال و مبدد السياق و لائح الانخراق مىباشد پس تعجبست كه چگونه سخاوى و امثال او اين حديث را در مسئلهء تفضيل دستاويز خود مىسازند و بلا محابا نغمه احتجاج به اين خبر فاسد خداج مىنوازند و از اطراف طرائف اينست كه انخزال قبيح و اختلال فضيح اين خبر سراسر هذر به حدى ترقى يافته كه بعضى از شراح نه آن را متعلق بافضليت مىدانند و نه ورود آن را در باب خلافت گمان مىكنند بلكه بنابر تحقيق ايشان معنى اين حديث آنست كه ما در عهد حيات آن حضرت صلّى اللَّه عليه و آله و سلم مىگفتيم كه ابو بكر و عمر و عثمان اشخاصى هستند كه خدا ازيشان راضى شده شمس الدين محمد بن المظفر الخلخالى در مفاتيح شرح مصابيح بشرح اين حديث گفته قوله ابو بكر و عمر و عثمان مقول لقوله نقول و رسول اللَّه حىّ جملة حالية متعرضة ابو بكر و ما عطف عليه مبتدأ و خبره رضى اللَّه عنهم و ملا على قارى در مرقاة شرح مشكاة بشرح اين حديث گفته عن