وحدت وجود ، و رؤيت اضمحلال كثرت در وحدت ، و معرفت تنزلات و دوام شهود ، و تصفيهء باطن كه منتج خوارق عادات بانواعها مىشود و مانند آنست . اما علم طهارت و صلاة و زكات و حج ، پس رسوم ظاهر شريعت است كه عوام را به آن الزام مىكنند تا « ما لا يدرك كله ، لا يترك كله » به كار داشته باشند ، و علم نكاح ، و طلاق ، و عتاق ، و بيع ، و تجارت ، و مانند آن تدبير منزل است كه براى اصلاح منازل به آن امر كرده‌اند ، و زياده از رسوم كدخدائى نيست ، و جهاد ، و قضا ، و جراحات رسم سلطنت عادله است ، و نحو عربيت زباندانى است ، و تجويد تشبه است بعرب در تلفظ . پس اگر حظ در زمان نبوت همين علوم باشد ، از علماء قشر ممتاز نشوند ] - الخ ، مىفرمايد : [ جواب : استفسار مىكنم كه غرض صاحب شبهه چيست ؟ اگر غرض او آنست كه اعمال جوارح مانند نماز و روزه و جهاد و حج سبب قرب و رضا نزديك خداى تعالى نمىباشد ، بلكه امر به اين اشياء محض بر اقامت مصلحت عوام و تدبير مدينه و منزل است . پس اين عقيده زندقهء صرف است ، و خروج است از ربقة اسلام ، زيرا كه انكار ضروريات دين مىشود ، و صاحب اين عقيده نه تنها جنگ دارد با ملت اسلاميه ، بلكه وى با جميع ملل در جنگ است ، و اعتماد ملت يهود بر اعمال جوارح و طلب قرب و رضا بأعمال اكثر است از اعتماد ملت اسلاميه بر آن ، و حينئذ جواب قطع اين زنديق ضربهء سيف است واجب است بر ولى امر كه اين شخص را گردن زند ، و زمين را از لوث