علي بن محمد قوشجى در « شرح تجريد » گفته : [ و بعد صحة الرواية ، فمؤخر الخبر ، أعني قوله : « اللهم وال من والاه » يشعر بأن المراد بالمولى هو الناصر و المحب ] [ 1 ] . و علي برهان الدين حلبى در « انسان العيون » در ذكر حديث غدير گفته : [ بل معنى ذلك عند العلماء الذين هم أهل هذا الشأن و عليهم الاعتماد في تحقيق ذلك من كنت ناصره و مواليه و محبه و مصافيه ، فعلي كذلك ] [ 2 ] . و اين تأويل لائق استعجاب اصحاب ألباب است ، زيرا كه اين همه اهتمام بليغ ، و جد و كد شديد كه سابقا شنيدى براى محض اظهار اين معنى كه جناب أمير المؤمنين عليه السّلام محب و ناصر كسى است كه آن حضرت محب و ناصر او است ، بعقل عاقل راست نمىآيد ، و هرگز احدى از ارباب دانش آن را بر جناب سرور كائنات صلى اللَّه عليه و آله كه عقل هر دو جهان به پاره‌اى از عقل مبارك آن جناب نمىرسد ، تجويز نمىتواند كرد ، مگر اينكه مراد از محبت و نصرت خاص كه امرا و خلفا را به نسبت رعايا حاصل مىشود ، فعلى ذلك يتم المطلوب ، در « حق اليقين » فرموده : [ اكثرى مانند قوشجى و غير او احتمالى كه داده‌اند از روى اضطرار آنست كه مراد ناصر و محب باشد ، و بر هيچ عاقلي پوشيده نيست كه بيان اين معنى موقوف نبود بر جمع كردن مردم ، در چنين وقتى ، و در ميان راه فرود آمدن ، و بسيارى از احكام دين ضرورتر بود كه حضرت اين اهتمام در بيان آنها نفرمود ، و أيضا اين حكم را بمردم گفتن ضرور

--> [ 1 ] شرح التجريد للقوشجي : 403 . [ 2 ] السيرة الحلبية ج 3 / 340 .