بعض مقامات « ذو الفقار » بر ذكر افادهء نظام استاد جاحظ ، نهايت استهزاء و سخريه آغاز نهاده ، و آن را در كمال شناعت و فظاعت پنداشته . عجب است كه فاضل رشيد ، بسبب ذكر قول نظّام متضمن اسقاط حضرت محسن ، داد بىخودى و سراسيمگى دهد ، و چند بركه سركه بر جبين مبين مالد ، و از جا درآيد ، و بهم آيد ، و به آنچه نشايد زبان حقائق ترجمان آلايد . حال آنكه نهايت ظاهر و واضح ، و بغايت مشهور و معروف است ، كه نظام معتزلى استاد و شيخ جاحظ است ، و جاحظ تلميذ و تابع و سرائر بر طريق ابراهيم بن سيار نظام است ، پس با وصف حمايت و ذب حريم جاحظ ، به اين مثابه طعن و تشنيع و استهزاء و سخريه بر ذكر مقالهء نظام ، از غرائب محيره افهام است ، و تتلمذ جاحظ از نظام ، از عبارت علامه ابن خلكان ، و يافعى ، و ابن الوردى ، ظاهر است . و از افاده جناب شاهصاحب ، در حاشيهء دليل ششم ، از دلائل عقليه امامت جناب امير المؤمنين عليه السلام ، كه سابقا مذكور شد ، ظاهر است كه ، اكثر روايت جاحظ در كتابى كه در آن ( معاذ اللَّه ) ايراد مطاعن بر جناب امير المؤمنين عليه السلام نموده از نظام است . پس ثابت شد كه جاحظ در ايراد مطاعن بر حضرت امير المؤمنين عليه السّلام اعتبار و اعتماد بر نظام استاد كرده است ، پس با اين همه حمايت جاحظ ، افاده نظام را در باب اسقاط ، ساقط از اعتبار كردن موجب تحيّر افكار است ، چه اين افاده بر جاحظ حجت است ، كه شيخ و استاذ و ملاذ و مأواى او ، كه بخرافاتش در ايراد مطاعن بر جناب امير المؤمنين عليه السلام متمسك و متشبث است ، معتقد به آن است ، و چون فاضل رشيد حمايت