كشح از اين وادى مىنمودند . ابو زرعه رازى از مسلم بن حجاج نفى عقل كرده و علّامه ذهبى ذمّ و لوم ابو زرعه مسلم را ، و نفى عقل از او ، و اخراج او از جمله رجال ، و سرزنش او بعدم مدارات ذهلى ، در كتاب ( تذهيب التهذيب ) هم بترجمهء محمد بن يحيى ذهلى وارد كرده است ، و اثبات فضل ذهلى به آن خواسته ، چنان كه گفته : قال ابو قريش الحافظ : كنت عند أبى زرعة ، فجاء مسلم ، فجلس ساعة و تذاكرا ، فلما ان قام قلت : هذا جمع اربعة آلاف حديث فى الصحيح ، قال : فلم ترك الباقى ؟ ، ثم قال : هذا ليس له عقل ، لو دارى محمد بن يحيى لصار رجلا [ 1 ] . ( ابو زرعه بخارى را نيز قدح كرده ) و چنان كه ابو زرعه در تفضيح مسلم سعى بليغ نموده ، هم چنان بقدح و جرح بخارى هم پرداخته ، و او را بمتروكين و مجروحين و مقدوحين نواخته ، و تخم تضليل و تبديع او در قلوب معتقدين خود كاشته ، و بزمرهء هالكين و مطعونين و ملومين انداخته . علّامه ابو عبد اللَّه محمد بن احمد ذهبى در ( ميزان الاعتدال فى نقد الرجال ) كه بعنايت رب متعال چهار نسخه آن پيش اين متشتت البال حاضر است گفته : على بن عبد اللَّه بن جعفر بن الحسن الحافظ ، احد الاعلام الاثبات ، و حافظ

--> [ 1 ] تذهيب التهذيب ج 3 ص 88 مخطوط .