صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
97
شرح بر زاد المسافر صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( تحقيق آشتيانى ) ( فارسى )
محققانه تحرير نمود و عالىترين آثار را در اختيار و دسترس طالبان حكمت قرار داد . همين طور شيخ رئيس در نحوهء رجوع خلايق به حق و كيفيت رجوع آنان به مبدأ وجود و قسط انبيا و اوليا خصوصا حقيقت محمديه - صلّى اللّه عليه و آله - از تعينات وجودى و نهايت سير آنان در مقام عروج ، مطلب عميقى ذكر نكرده است . در بعضى از مواضع كتب خود ، نهايت سير انسان كامل را تا مرتبهء عقل مدبّر نظام عالم ماده مىداند . و در بعضى از موارد ، نهايت سير انسان كامل را تا رتبهء عقل اول دانسته . قواعد مقرر در كتب او با اين اصل كه مرتبهء انسان كامل در نهايات وجود به دو مرحله بر عقل اول مقدم است ، سازش ندارد . نگارنده ، براى اثبات اين معنا كه شيخ و اتراب و اتباع او در معاد جسمانى مقلد نيستند و اصولا نمىتوانند به حشر اجساد معتقد شوند و تصحيح او و شيخ اشراق ، معاد جسمانى را به اتصال برخى از نفوس به مواضع تخيل نفوس كلى و يا تصحيح معاد به ظهور نفس بصور برزخى [ 1 ] و ابدان مثالى در قوس نزول - كما عليه الشيخ الإشراقى - ناچار است از بيان مرام شيخ رئيس و شيخ اشراق در نحوهء معاد نفوس و نيل ارواح به ثمرات افعال . بيان مذهب حكما و فلاسفه در معاد و رجوع نفوس به آخرت و ملكوت جهت نيل به نتايج اعمال و ثمرات افكار و بيان اختلاف نفوس در آخرت حسب درجات و مقامات آنها مقدمة بايد دانسته باشيم كه علت هبوط و نزول نفوس از عالم ملكوت ، بلكه