صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
520
شرح بر زاد المسافر صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( تحقيق آشتيانى ) ( فارسى )
دورهء اقتضاى جميع انواع شفاعت منقطع گردد و فقط اقتضاى ظهور حكم اسم « هو أرحم الراحمين » باقى ماند . و از آنجا كه تجلّى در احديت ذاتيه محال است و از طرفى حقيقت محمديه مظهر كليهء اسما و صفات حق است و از باب اتحاد ظاهر و مظهر ، آن اسم اعظم الهى بر جميع مظاهر حاكم است ، حق به اسم ارحم الراحمين در مظهر تام حقيقت محمديه جلوهگر شود و دورهء فعليت حكم اسم « ارحم الراحمين » در مظهر كلى « رحمة للعالمين » تجلى نمايد و جمعى از بركت شفاعت او از عقوبات ، خلاصى يابند . حضرت ختمى مآب بعد از طى ادوار شفاعت در چهار موطن و چهار مرحله از مواطن و مشاهد قيامت و آخرت به اسم « الشّفيع » ظاهر شود ، و بالأخره خازن جهنم به صدا درآيد : « يا محمد فما تركت لغضب ربّك شيئا » نزديك است كه جهنم از سكنه خالى شود . بعد از اتمام اين دوره ، نوبت به مرحلهء سوم از غضب رسد كه مبتلاى به آن خلاصى ندارد ، اين مرحله ، مرحلهء خلود دائمى و عذاب ابدى است و شايد به اين مرتبه اشارت رفته است در حديث نبوى صلّى اللّه عليه و آله : « إنّ اللّه قد غضب اليوم غضبا ، لم يغضب قبله مثله ، و لن يغضب بعده مثله » . بايد دانست كه شفاعت ، يكى از اصول و اركان عقايد و ايمان است ، و شفاعت ، در نتيجهء تجلى حق به اسم « الشّفيع » در مظاهر كلى وجود و در صورت شفعا ، حاصل مىشود ، نه آن كه بدون اذن حق ، كسى شفيع شود و از آنجا كه مؤثر در وجود ، فقط حق اول است ، اوست كه در مظاهر شفعا ، شفاعت نمايد و كريمهء « مَنْ ذَا الَّذِي يَشْفَعُ » [ 1 ] مثل آياتى است كه افاضهء اصل وجود را به حق اول منحصر نمايد ، و شفيع حقيقى اوست . و نيز بايد دانست ، شفاعت ، يكى از وسايل بسط فيض حق و يكى از وسايط تجلى حق به اسماى مشعر رحمت و به صفات موجب شفقت مىباشد .