صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
502
شرح بر زاد المسافر صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( تحقيق آشتيانى ) ( فارسى )
متصف به كافّهء صفات كماليهء متجلى در مظاهر خلقى [ 1 ] نه ذات بحت و صرف وجود غير متناهى جامع جميع صفات كماليه ؛ چه آن كه اسماى الهيه به اعتبار تعلق به ذات ، عين ذات الهيهاند و در اين اعتبار ، اضافه به مظاهر ، اعم از مظاهر خلقيهء متعيّن و موجود در خارج و مظاهر علميهء موجود در موطن واحديت و مشهد علم حق به كافهء مظاهر ، چه آن كه اعيان ثابته و صور علميّه حقايق ، به اين اعتبار ، صور اسماى الهيهاند كه از جهت وجود در موطن علم و حضرت شهود ، عين وجود حق و غير مجعولند بلا مجعولية ذاته المقدسة الأحدية ؛ چه آن كه در اعيان و صور خلقى دو اعتبار ملاحظه مىشود : اعتبار أنّها صور الأسماء و الصفات ، و اعتبار أنّها حقائق الأعيان الخارجيّة . به اعتبار اول ، اعيان ثابته ، صورت و ظاهر و به منزله ابدان و هياكل اسماى الهيه تحقق دارند و از شئون اسما محسوب مىشوند و اسماى الهيه روح و باطن و اصل اعيانند ، ولى به اعتبار دوم ، اعيان ، روح و باطن اصل حقايق خلقيهاند و حقايق خارجيه ، صورت و ظل و ظهور اعيان