يك نحو وجودى وسيع و مطلق و عام و كلى مىداند كه به اعتبار اصل وجود ادراكى ، فرد كلى و حقيقى انواع موجود در عالم ماده و مثال و به اعتبار ظهور در قوهء عاقله و حصول در نفوس انسانى ، رشح عقل كلى و رب النوع است كه در قوس نزولى به نفس عاقله قائم است . بنابراين مشرب و مسلك ، ادراك كلى به حركت جوهرى و سفر معنوى نفس از اين عالم بعالم عقل حاصل مىشود و شهود افراد خارجى و انتزاع صورت خيالى و تجريد اين صورت از تقدّر و تجسّم ، سمت اعداد و واسطه و مقدمه و مهيا كنندهء نفس جهت عروج به عالم عقل را دارند . بناء علىهذا نفس ، در مقام ادراك حقيقت كلى ، داراى قوت و بصيرت خاص مىگردد ، مثلا در مقام شهود معناى كلى آب مثلا « ينظر إلى حقيقة واحدة هي مبدأ مياه الجزئية و كوشف له مفهوم كلّي يصدق عليها » . يعنى مدرك به حسب وجود علمى به ادراك حضورى ، يك فرد واحد از حقيقت مدرك است كه در عالم ارباب انواع و عقول متكافئهء عرضيه واقع شده است و اين علم حضورى چون به حقيقتى كه داراى ماهيت است تعلق گرفته است و عين ثابت از هر وجودى ، حد و تعين آن وجود است كه ذاتى و غير منفك از آن وجود مىباشد ، نفس در مقام انطباق معلوم بالذات به معلوم بالعرض خود كه حقايق ماديه باشند ، در مقام رجوع به عالم كثرت ( در قوس نزول ) قهرا مفهوم كلى صادق بر حقايق خارجيه را با خود همراه مىآورد