إليها المحققون من الحكماء و المتكلمين [ 1 ] . و نزد حكماى مشائين نه همين است كه دليل بر وجود عالم مثال نيست ، بلكه برهان بر امتناعش هست . چه ثابت شده است كه هر چه قابل قسمت باشد محتاج است به وجود ماده . پس وجود صورت مقداريه بدون ماده محال باشد . و منعى كه قائلان به بعد مكانى كنند ( قبول لزوم بعد مكانى هر قسمت انفكاكى را بنابر اختلاف نوعى ما بين بعد جسمى و بعد مكانى ) اين جماعت اعنى قائلان به عالم مثال نتوانند كرد ، چه تجويز اختلاف نوعى ما بين شخص مادى و صورت مثالى وى صورت نبندد ، و حال آن كه تحقيق ، آن است كه مستلزم وجود ماده مطلق قبول قسمت است اعم از وهمى و انفكاكى . پس قائلان به بعد مكانى را نيز منع مذكور نافع نتواند بود » . اين مطلب را بايد در حفظ بسپارى تا بعد از نقل برهان تمام از جانب صاحب شوارق ، به جواب آن بپردازيم . آنچه مسلم است آن است كه : ادراك مطلقا چه در حيوان ( انواع ادراكات خيالى لازم نفوس حيوانى ) و چه در انسان ( ادراكات مخصوص انسان اعنى : ادراكات كلى ) و نيز انواع و اقسام قواى ادراكى يعنى مطلق قواى باطنى از حس مشترك و خيال و . . . از ماده مجردند و علم و صورت علمى هرگز مادى و از اعراض و كيفيات بشمار نمىروند و علم بدون صراحت ذات و ثبات و تماميت مدرك و مدرك محقق واقع نمىشود . مسألهء مهمى كه بايد در درك آن ، كمال اهميت قائل شد و عدم نيل به آن سبب انكار عالم اشباح شده است و به جهت يك شبههء واهى ، آن همه اخبار و نصوص و