ظواهر وارد در شريعت را توجيه و تأويل نموده‌اند [ 1 ] و يا در دلالت آنها خدشه كرده‌اند ، مسألهء حصول اشباح جسمانى است از ناحيهء جهات مختلف در فاعل نه جهات و امور مربوط به ماده و لوازم آن از اوضاع و جهات ماديه و مىشود اشباح و اجسام و اجساد مثاليه قائم باشند به جهت فاعلى فاعل آن هم به قيام صدورى نه حلولى ، بنابراين آنچه كه در نفس ناطقه از صور جسمانى ( در جهت مقام حس مشترك و تخيّل ) واقع شوند ، از ماده تجرد دارند . ديگر آن كه بقاى صور ادراكى شبحى خيالى در نفس و عدم زوال اين صور ، بر تجرد و انسلاخ آن از ماده دلالت دارد ، چون بنابر قاعدهء حركت عمومى در ذرات عالم ماده و عدم ثبات چيزى در اين نشأه و نيز رسوخ حركت و سيلان و عدم ثبات و تغير على سبيل التدريج در جواهر وجود عالم گيتى و ثبات معلومات و ادراكات ، دلالت بر عدم ماده در حاق وجود آنها و برائت اين صور از ماده و بالأخره عدم وقوع صور علمى به طور مطلق در جهتى از جهات عالم ماده و نيز ادراك حيوان تام الوجود ذات خود را و نيز ادراك افراد انسان غير بالغ الى