فسادش ظاهر است ؛ چه بر تقدير تسليم امتناع ارتسام صورت كبير در صغير ، احتمال مذكور اعنى ارتسام در نفوس فلكيه را چه مانع خواهد بود ؟ » [ 1 ] . واقعا اظهار اين كلمات از اين محقق عاليقدر با آن همه ممارست در معقولات و علميات و حضور محضر فيلسوف علّام آخوند ملا صدرا ( رض ) و تفحّص در كتب آن حكيم علامه جاى تعجّب است صاحب شوارق نبايد اين اندازه از معركهء علمى دور باشد . اولا اين كه گفت در اين مسأله و در اين دعوى ، مستند به مكاشفه‌اند ، گوييم : « نور على نور يهدى اللّه لنوره من يشاء » . ديگر ايشان چرا اصلا از قاعدهء امكان اشرف صحبت به ميان نياورد ؟ در حالتى كه اگر ما به فرض محال عالم ارباب انواع را مورد اين قاعده ندانيم و بگوييم : قاعده فقط وجود مجرد از ماده را اثبات مىنمايد گفته مىشود : وجود مجرد از ماده دو قسم است : مجرد تام و مجرد ناقص و برزخى كه همان عالم مثال باشد . و عالم عقل به حسب رتبه بر عالم مثال تقدم دارد . ديگر اين كه منع مقدمهء بديهى چه معنا دارد ؟ ايشان صورت بزرگتر از محل دماغى و قوه تخيل را ( حال صور هر چه باشد كه محقق لاهيجى علم را عرض مىداند و به آن تصريح نموده است ) جايز مىداند كه بر محل كوچكتر از خود وارد شود و ادراك به آن تعلق گيرد . بنابراين بايد تمام صورت شبحى جسم ادراك نشود ، فقط آن قسمت از صورت ادراك شود كه حالّ در محل ادراكى است و اين خود از بديهيات است كه محل بايد به حسب مقدار كوچك‌تر از حالّ نباشد . اما اين كه گفت ارتسام در نفس فلكى چه مانعى دارد ؟ جواب آن كه همين اشكال امتناع ارتسام مقدار كبير در محل صغير چون خيال فلك به عقيدهء او مادى است ( چه آن كه از اقرار به امكان تحقق وجودى خيالى و برزخى تحاشى دارد )