صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
36
شرح بر زاد المسافر صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( تحقيق آشتيانى ) ( فارسى )
كه با حواس ، ادراك نشود و با قوا و اجسام محسوسه اختلاط دارد . و چون اين عده ، عليت و معلوليت را انكار نموده و معتقدند كه نار - مثلا - علت گرمى نيست و آتش سبب سوزاندن نمىباشد ، بلكه عادت حق تعالى جارى شده است بر اين كه آتش بسوزاند و آب ، رطوبت ظاهر نمايد و جايز است كه آتش نسوزاند و آب سبب خشكى شود . اين جماعت كه در بحر لايتناهاى حمق غوطهورند ، در جميع مواردى كه علل ، باعث وجود معاليل و معلولات ، مترتب بر علل مىباشند ، اين ترتب را ناشى از تصادف و معلول عادت اللّه مىدانند كه بر ترتب معاليل بر علل تامّهء خود جارى است . در امر روح نيز گويند : كه عادت اللّه جارى است بر آن كه تا مخاطب اجسام و عناصر مادى با جسم لطيف كه روح باشد ، باقى و ثابت است ، جسم محسوس كه بدن باشد ، زنده و صاحب حيات است . اين جماعت گويند كه بعد از اضمحلال بدن ظاهرى ، آن جسم لطيف زنده خواهد ماند ، ولى به حيات عرضى نه ذاتى .