ناچار بايد معاد را عبارت از جمع و اجتماع اجزاى بدن مضمحل دانند با قيد تعلق اين جسم لطيف به آن كه روح باشد . اين امام الحرمين در حقيقت جسم و نحوهء تركّب آن و اين كه جسم به اعتبار قبول فساد و قبول فنا ، بقا ندارد و هيچ مادهء جسمى از قبول عوارض ، مفرّى ندارد و هر امرى كه حادث باشد ، قبول صور متضاد نموده و بالأخره در جسم و شئون آن ، بقا و عدم زوال نيست هيچ تعقل ننموده . و گاهى مستند اين قبيل از متكلمان در امر معاد و اصول عقايد به طور كلى و در امر روح و نحوهء وجود آن ، روايت ضعيفى است كه آن هم نصّ در مطلوب نيست كه بماند ، ظهور هم در مراد مستدل ندارد [ 1 ] . در بيان آن كه مخاطب به خطابات الهيه كيست و تكاليف ، متوجه چيست ؟ كسانى كه انسان را موجودى مادى و عنصرى مىدانند و از براى او ، هويتى برتر از ماده و حقيقتى مجزّا و حيثيّتى مبرّا از دايرهء فعل و انفعالاتى عنصرى و مادى