مواليد ، باقى است ، بقاى صور عناصر و بسايط اولى مبدأ از براى مركبات حقيقيه جهت حصول انواع متوالده ناشى از حركات ذاتى مواد از براى نيل به درجات و فعليات و تحصلات لازم است و يا آن كه صور عناصر ، باقى نمىماند و آنچه باقى مىماند جهات و مبادى قواى مبدأ صدور افاعيل و خواص و لوازم عناصر است ؟ و نيز در اين مسأله هم بحث مىشود كه آيا در ممتزجات عنصرى يعنى ممتزجات از عناصر ، كيفيت مزاجيه قائم به اصل ممتزجات است و يا مزاج قائم به نوع حاصل از ممتزجات است ؟ قال صدر ائمة الحكمة و المعرفة : « و نحن لم نجد إلى الآن برهانا يعطي الحاجة إلى تركيب العناصر و تصغّرها و تلاقيها في حصول المسمّى بالمزاج » ، در اين مسأله نيز مفصل بحث كرده‌ايم و در حواشى خود بر رساله اجوبة المسائل در ضمن فصول و مباحث در اين مسأله نيز سخن گفته شده است . بحث در بيان نحوه وجود صور عناصر در ممتزجات عنصرى شيخ ، در طبيعيات شفا در اين مسأله مفصل بحث كرده است و جميع جوانب اين مبحث را مثل همهء مباحث ، در نظر داشته است و با قدرت علمى و سعهء نظر و ذكاء بىنظير و علاقهء شديد به معرفت و دانش در هيچ بحثى اجمال و اهمال روا نمىدارد . قال في الشفاء : « لكنّ قوما اخترعوا في قريب من زماننا مذهبا عجيبا و قالوا : إنّ البسائط إذا امتزجت و انفعل بعضها عن بعض ، تأدّى ذلك بها إلى أن ينخلع صورها و تلبّس حينئذ صورة واحدة ، فيصير لها هيولى واحدة و صورة واحدة » . به اين معنا كه بعد از امتزاج چون صورت حاصل در زمينهء ممتزج از صور عناصر ، صورت نوعيه حاصل از تركيب عناصر است و بايست از تركيب عناصر صورت واحدى كه مبدأ آثار نوع خاص باشد و خود ، منشأ فعل قرار گيرد و ممتزج