صورى حادث است به حدوث بدن به اين معنا كه نفس ، در اول مرحلهء وجود ، عين مواد و اجسام است . و حجتى كه علامه از افلاطون نقل نموده است ، دليل است بر قدم هر بسيط الحقيقه ، ولى نفس ناطقهء انسانى به اعتبار وجود مادى و دنيوى ، موجود مركب از مادهء جسمانى و صورت مادى است ، از اول مرحلهء وجود تا آخر تعلق به بدن و نيل به مراتب اعلاى از تجرد ، جهت سافل نفس ، مركب است از ماده و صورت . و حق آن است كه نفس به اعتبار وجود نازل ، عين بدن است [ 1 ] . * * * بين اهل تحصيل از حكماى محقق دورهء اسلامى دو قول در مسألهء نفس ناطقه شهرت دارد ، ولى همان طورى كه گفتيم بعد از تتبّع در عقايد ، غير از مشرب قائلان به قديم بودن ارواح با حفظ تكثّر فردى ، دو قول ديگر نيز وجود دارد . ما ، جهت استقصاى كامل اين مبحث ، به نقل اقوال موجود در مسفورات دانشمندان مىپردازيم . و در طى اين مبحث ، طريقهء مطابق با برهان و مسلك حق و مختار خود را تقرير و تحقيق نموده و سپس به اصل مسألهء معاد و كيفيت عود و رجوع آن به آخرت مىپردازيم . * * * اصولا مسأله‌اى كه در امر پيدايش روح و نحوهء تجرد آن در ميدان بحث به ميان مىآيد ، اين مسأله است كه امر مجرد روحانى و حقيقت عقلانى صرف ، به چه نحو در سلك حقايق مادى در بلدهء خراب آباد حدوث و شهر ديجور مزاج و