چون از طريق عامه و خاصه ، روايات زيادى در اين مسأله كه آيا چه كسانى مستحق عذاب دائمىاند و عذاب ، از آنان هرگز قطع نمىشود ؟ و به چه دليل و به چه نحو ، عذاب از جمعى منقطع مىشود ؟ وارد شده است . [ 1 ] كسانى كه در بحث معاد و مسائل مربوط به آن تضلّع ندارند ، قوهء درك معانى روايات وارد در اين باب را فاقد هستند . برخى از اين روايات از حيث اشتمال بر معانى عاليه انسان را متحير مىكند . و كذلك در نحوهء تأثير اعمال و نيات ، در نفس انسانى و كيفيت تجسم اعمال و رسوخ عادات و خلقيات ، در مقام باطن نفس و كيفيت تجسم و متصور شدن نفس به صور اعمال و نيات و تبعيت عقاب و ثواب از ملكات مستجنّ در غيب