صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين )
146
شرح بر زاد المسافر صدر الدين محمد الشيرازي ( صدر المتألهين ) ( تحقيق آشتيانى ) ( فارسى )
اين عقيده ، نزد حكماى محقق ، از سخايف اقوال و از اوهام است ؛ چون اگر نفس به مرحلهء تجرد نرسد و امرى مادى و نظير صور و اعراض حالّ در مواد و استعدادات باشد ، به مجرد انحلال بدن ، معدوم و فانى مىگردد . و امرى كه نحوهء وجود آن عبارت است از حلول در مواد و انطباع در صور و موضوعات ، قابل انتقال از محلى به محلى نبوده و تبعيت از محل ، ذاتى آن مىباشد . نفس ، در صورتى كه امرى مجرد و غير قائم به ماده باشد بلكه ارتباط آن با بدن از باب تعلق تدبيرى جهت استكمال باشد ، امكان ندارد على الدوام بدون خلاصى از بدن از جسمى به جسمى منتقل شود ؛ چه آن كه عنايت حق مقتضى است كه هر ممكنى را به كمال لايق آن برساند . و كمال نفس ناطقه به حسب دو جهت و دو جنبه كه جهت علمى و عملى باشد ، آن است كه از ناحيهء استكمالات به مرحلهء عقل مستفاد برسد و صور و نقوش جميع حقايق در آن مرتسم شود و جميع حقايق در آن به نحوى منتقش گردد كه خود ، عالمى عقلى و وجودى احاطى مضاهى عالم عينى شود و از ناحيهء عقل عملى از رذايل و صفات نقص ، مبرّا و مجمع صفات كماليه گردد . و بعد از تكميل عقل نظرى و عملى ، جهتى كه آن را به طرف جسمى از اجسام بكشد و حيثيتى كه موجب انجذاب آن به بدنى از ابدان گردد ، در آن باقى نمىماند .